10 chỉ số bảng cân đối mà mọi nhà đầu tư cần phải biết – bloghong.com

Hồ hết chúng ta thường bị quyến rũ bởi cụm từ “tăng trưởng” lúc đầu tư chứng khoán.

Quý khách vẫn thường thấy những bài báo hay báo cáo phân tích cổ phiếu sở hữu tiêu đề nghe rất hoành tráng như: “ABC – Một kỷ nguyên tăng trưởng mới đang tới”, “ABC sẽ là động lực tăng trưởng cho XYZ trong dài hạn”…

Chúng ta cứ chạy theo những thứ xa xôi mà quên mất đi những điều đơn thuần đang diễn ra.

Đây là một sai trái cơ bản mà hồ hết nhà đầu tư cá nhân thường gặp phải.

Tăng trưởng đương nhiên là cấp thiết để 1 cổ phiếu trở thành quyến rũ tuy nhiên tăng trưởng sẽ là vô nghĩa nếu doanh nghiệp đó sở hữu chất lượng yếu kém.

“Nếu bạn muốn thành công lúc đầu tư chứng khoán, bạn phải làm khác những điều mà đám đông thường làm”

Hồ hết nhà đầu tư ko để ý hay thậm chí là ko bao giờ xem qua những chỉ số bảng cân đối.

Trái lại, với tôi đây sắp như là 1 trong những việc trước hết cần phải làm để kiểm tra chất lượng doanh nghiệp, trước lúc xem xét về sự tăng trưởng hay định giá cổ phiếu của doanh nghiệp đó.

Trong bài viết này, tôi sẽ san sẻ cho khách hàng Bộ 10 chỉ số bảng cân đối mà tôi vận dụng trong tất cả những phân tích trên Go Worth để xác định sức khỏe tài chính của doanh nghiệp.

Tôi muốn bạn ghi nhớ một điều, đó là, tất cả những chỉ số này đều là những tỷ lệ rất cơ bản, sở hữu thể tính toán trực tiếp từ báo cáo tài chính của doanh nghiệp.

Hãy ghi nhớ, những chỉ số và ý tưởng đơn thuần luôn là tốt nhất nhưng lại thường bị xem nhẹ và ko được để ý tới. Trước lúc đọc bài này, tôi muốn vững chắc rằng bạn đã đọc hướng dẫn cách đầu tư chứng khoán cho người mới của GoValue. Đây là 1 bài viết siêu khía cạnh giành cho những nhà đầu tư mới tham gia thị trường chứng khoán.

A. Những tỷ lệ khả năng tính sổ

Anh 9 4Tôi thường sử dụng những tỷ lệ khả năng tính sổ để kiểm tra xem doanh nghiệp sở hữu đủ tiền mặt, tài sản và mức nợ thấp để sở hữu thể tiếp tục hoạt động thường nhật mà ko gặp phải vấn đề khó khăn về tài chính.

Hai tỷ lệ đơn thuần dễ tính toán nhất (chỉ cần 2 chỉ số này là đủ) là:

1. Tỷ lệ tính sổ nhanh (Fast ratio)

Anh 1 1Tỷ lệ tính sổ nhanh đo lường khả năng doanh nghiệp sở hữu thể tính sổ những nghĩa vụ phải trả ngắn hạn bằng những tài sản sở hữu thanh khoản cao nhất.

Do đó, tỷ lệ tính sổ nhanh càng cao thì doanh nghiệp càng sở hữu sự ổn định hơn về tài chính.

2. Tỷ lệ tính sổ hiện hành (Present ratio)

Anh 2 3 Đây là một phiên bản đơn thuần hơn của tỷ lệ tính sổ nhanh và cũng được sử dụng để kiểm tra khả năng tính sổ những nghĩa vụ ngắn hạn của doanh nghiệp.

Nếu tỷ lệ này nhỏ hơn 1 thì sẽ là một cảnh báo về khả năng tính sổ những nghĩa vụ ngắn hạn.

Điều này ko sở hữu tức thị doanh nghiệp sẽ vỡ nợ, tuy nhiên đây là 1 dấu hiệu mà bạn cần phải để ý tới.

Nếu doanh nghiệp sở hữu mức tỷ lệ tính sổ hiện hành nhỏ hơn 1 liên tục trong nhiều năm ngay tắp lự, đây sở hữu thể là đặc điểm chung của ngành nghề mà doanh nghiệp đang kinh doanh, nhưng cũng sở hữu thể là vì sở hữu rủi ro cao lúc luôn duy trì mức nợ vay to.

3. Những tỷ lệ nợ vay và vốn chủ sở hữu

  • Tỷ lệ Tổng nợ vay/Vốn chủ sở hữu
  • Tỷ lệ Nợ vay dài hạn/Vốn chủ sở hữu
  • Tỷ lệ Nợ ngắn hạn/Vốn chủ sở hữu

Trên thực tế, sở hữu rất nhiều tỷ lệ tương tự như 3 tỷ lệ trên liên quan tới nợ vay, tài sản và vốn chủ sở hữu, tuy nhiên tất cả mục tiêu chung đều là để kiểm tra tỷ lệ đòn bẩy tài chính mà doanh nghiệp đang sử dụng.

Bạn sở hữu thể hiểu một cách khác đơn thuần hơn là, những tỷ lệ này kiểm tra xem việc tổ chức sử dụng nguồn vốn như thế nào để tài trợ cho việc tăng trưởng.

Để sở hữu thể tăng trưởng, doanh nghiệp sử dụng vốn chủ sở hữu hay vốn vay nợ?

Tỷ lệ nợ vay/vốn chủ sở hữu cao thể hiện rằng tổ chức đang tăng trưởng dựa nhiều trên vốn vay nợ.

Tất nhiên, tôi muốn bạn luôn ghi nhớ rằng, ko phải tất cả nợ vay đều là xấu.

Tuy nhiên, bạn cần phải xem xét tỷ lệ nợ vay/vốn chủ sở trong bối cảnh cụ thể, phụ thuộc vào 2 yếu tố:

  • Thứ nhất, nếu tỷ lệ nợ vay/vốn chủ sở hữu quá cao, theo cá nhân tôi là khoảng >150%, bạn hãy nhớ rằng doanh nghiệp phải thường xuyên trả nợ gốc và lãi vay.

Do đó, bạn phải đặt câu hỏi là liệu dòng tiền tài doanh nghiệp sở hữu đủ để trả nợ gốc và lãi vay tương ứng trong những tình huống rủi ro xảy ra ko?

  • Thứ hai, bạn cần phải kiểm tra xem liệu tỷ suất lợi nhuận tạo ra từ nguồn vốn vay sở hữu cao hơn mức giá (lãi suất) phải trả cho nguồn vốn vay đó hay ko?

Nghe sở hữu vẻ hiển nhiên nhưng tôi khuyên bạn nên kiểm tra kỹ yếu tố này.

Thực tế, sở hữu nhiều doanh nghiệp đề cao vấn đề tăng trưởng vì những cổ phiếu tăng trưởng thường thu hút sự để ý và được nhà đầu tư kiểm tra cao.

Tuy nhiên, Ban lãnh đạo sẵn sàng đánh đổi giá trị cổ phần của cổ đông cho việc tăng trưởng. Cụ thể hơn, lợi nhuận trên vốn đầu tư thấp hơn mức giá vốn mà doanh nghiệp huy động.Anh 11 2Lúc đó, bạn sẽ thấy rằng lợi nhuận của doanh nghiệp vẫn tăng trưởng đều đặn hàng năm nhưng thực tế, giá trị cổ phần của cổ đông đang bị bào mòn dần để đánh đổi cho sự tăng trưởng.

Một cách đơn thuần mà tôi thường sử dụng, đó là kiểm tra xem Tỷ suất lợi nhuận trên tổng vốn huy động (ROCE, Return on Capital Employed) to hơn Mức giá vốn bình quân (Price of Capial, hay WACC, Weighted Common Price of Capital).

B. Những tỷ lệ về hiệu quả hoạt động

Mục tiêu của những tỷ lệ này là kiểm tra khả năng doanh nghiệp sở hữu thể chuyển hóa tài sản trên bảng cân đối thành doanh thu và dòng tiền mặt.Anh 12 2Tôi thường sử dụng những tỷ lệ này để kiểm tra những doanh nghiệp trong cùng một ngành nghề để kiểm tra mức độ hoạt động hiệu quả của từng doanh nghiệp.

Hiển nhiên, trong cùng 1 ngành nghề, doanh nghiệp nào sở hữu khả năng chuyển hóa tài sản thành doanh thu và dòng tiền tốt hơn được xem là hoạt động hiệu quả hơn, và khả năng rất cao doanh nghiệp đang sở hữu những lợi thế khó khăn nhất định so với những doanh nghiệp trong ngành khác.

Bạn cũng ko cần phải sử dụng quá nhiều chỉ số, tỷ lệ phức tạp vì càng nhiều chỉ số, tỷ lệ phức tạp sẽ càng làm bạn cảm thấy “bối rối” và khó tìm được sự liên hệ tới hiệu quả của doanh nghiệp trong trường hợp những tỷ lệ sở hữu những biến động trái chiều nhau.

Tôi thường sử dụng những chỉ số dưới đây và tôi cũng khuyên bạn chỉ cần những tỷ lệ này là đủ.

1. Số ngày thu tiền khách hàng (Days Gross sales Excellent, DSO)

Anh 3 6Anh 7 4Đối với tôi, “Money is King” (tiền mặt là số 1).

Khả năng doanh nghiệp thu hồi nhanh những khoản phải thu để chuyển hóa thành tiền mặt càng nhanh là một dấu hiệu tốt về sức khỏe và tính hiệu quả trong kinh doanh của doanh nghiệp.

Bạn sở hữu thể hiểu đơn thuần là doanh nghiệp sở hữu năng lực thương thuyết với khách hàng tốt hơn so với những doanh nghiệp khác trong cùng ngành nghề.

Tỷ lệ DSO thấp tức thị doanh nghiệp cần ít ngày hơn để sở hữu thể thu hồi tiền mặt từ những khoản phải thu.

Trái lại, tỷ lệ DSO cao thể hiện doanh nghiệp đang “bán chịu” hàng hóa cho khách hàng và mất nhiều ngày hơn để sở hữu thể thu hồi tiền mặt về.

2. Số ngày xử lý hàng tồn kho (Days Stock Excellent, DIO)

Bang can doi

Tỷ lệ này chỉ ra số ngày bình quân mà doanh nghiệp lưu hàng tồn kho trong kho trước lúc hàng hóa được bán đi.

Bạn chỉ nên sử dụng tỷ lệ này đối với những doanh nghiệp gia công và thương nghiệp hàng hóa, những doanh nghiệp sở hữu tỷ trọng hàng tồn kho trên tài sản cao.

Lúc đó, DIO thấp thể hiện rằng doanh nghiệp sở hữu nhiều đơn hàng liên tục và xử lý hàng tồn kho nhanh.

DIO càng thấp càng thể hiện hiệu quả trong việc quản lý và xử lý hàng tồn kho của doanh nghiệp.

Tuy nhiên, bạn cần để ý lúc sử dụng DIO trong việc so sánh những doanh nghiệp với nhau.

Tỷ lệ này chỉ sở hữu ý nghĩa lúc bạn so sánh những doanh nghiệp trong cùng 1 ngành nghề, sở hữu bản tính lưu kho hàng hóa tương đồng nhau.

Bạn ko thể so sánh tỷ lệ xử lý hàng hóa của 1 doanh nghiệp kinh doanh thực phẩm rau xanh và đồ tươi sống (như Bách Hóa Xanh) với 1 doanh nghiệp kinh doanh hàng hóa linh kiện điện tử (như FPT Store, mã FRT).

3. Số ngày phải trả nhà cung cấp (Days Payable Excellent, DPO)

Anh 5 4 Tỷ lệ DPO chỉ ra số ngày mà doanh nghiệp phải hoàn trả (tiền mặt) cho những khoản nợ với nhà cung cấp của mình.

Bạn sở hữu thể mường tượng như sau:

Giả sử bạn là doanh nghiệp, thông thường, lúc bạn nhập hàng hóa, nguyên vật liệu từ nhà cung cấp, bạn sẽ ko phải trả tiền mặt ngay cho nhà cung cấp.

Tính từ thời khắc hàng hóa, nguyên vật liệu được nhập vào kho của bạn, tới lúc nhà cung cấp xuất hóa đơn yêu cầu bạn tính sổ, và tới lúc bạn chính thức tính sổ tiền hàng cho nhà cung cấp, sẽ sở hữu 1 khoảng thời kì.

Trong khoảng thời kì đó, bạn sở hữu thể sử dụng dòng tiền chưa phải tính sổ ngay cho nhà cung cấp để bổ sung vào dòng vốn lưu động cho hoạt động kinh doanh, và DPO thể hiện con số ước tính khoảng thời kì này.

Do đó, DPO càng cao càng tốt.

Lúc đó, bạn sở hữu năng lực thương thuyết với nhà cung cấp nhiều hơn và sở hữu nhiều thời cơ hơn để sử dụng dòng tiền mặt chưa tính sổ để bổ sung cho vốn lưu động.

4. Vòng quay tiền mặt (Money Conversion Cycle, CCC)

Money Conversion Cycle = DIO – DPO + DSO

Phối hợp những tỷ lệ DSO, DIO, DPS cùng với nhau, bạn sẽ sở hữu được vòng quay tiền mặt của doanh nghiệp.Anh 13 2Vòng quay tiền mặt của doanh nghiệp càng thấp càng thể hiện doanh nghiệp được quản trị tốt.Song song bạn cũng sở hữu thể so sánh vòng quay tiền mặt của doanh nghiệp với những đối thủ trực tiếp để kiểm tra sự hiệu quả trong quản trị của doanh nghiệp.

Bạn sở hữu thể mường tượng về vòng quay tiền mặt đơn thuần sau:

anh 1 37

  1. Bạn khởi đầu với Tiền mặt.
  2. Tiền dần chuyển hóa vào Những khoản phải trả vì bạn phải sắm Hàng tồn kho (hàng hóa, nguyên vật liệu) từ nhà cung cấp.
  3. Bạn nhận được Hàng tồn kho.
  4. Hàng tồn kho được bán sau lúc bạn chốt đơn hàng và chuyển thành Những khoản phải thu.
  5. Lúc bạn thu được Tiền mặt từ Những khoản phải thu với khách hàng, bạn lại sở hữu Tiền mặt trong tay, và khởi đầu lại vòng quay ở Bước 1.

Money Conversion Cycle là một trong những chỉ số yêu thích nhất của tôi lúc phân tích bất kỳ 1 doanh nghiệp nào.

Đối với tôi, mọi doanh nghiệp đều sở hữu chung một mục tiêu là chuyển hóa hàng hóa và những đơn hàng thành tiền mặt nhanh nhất sở hữu thể và toàn bộ vòng quay (cycle) sẽ thể hiện độ hiệu quả trong việc chuyển hóa tiền mặt của doanh nghiệp.

5. Tỷ lệ Hàng tồn kho/Doanh thu (Stock to Gross sales ratio)

Anh 14 2Anh 6 1Đây là một trong những tỷ lệ mà rất ít nhà đầu tư sử dụng trong lúc nó lại mang 1 ý nghĩa vô cùng to.

Tôi thường sử dụng tỷ lệ này và theo dõi trong sự thay đổi qua từng năm, từng quý để kiểm tra việc quản trị hàng tồn kho và phát hiện sớm những dấu hiệu bất ổn về dòng tiền tài doanh nghiệp trong tương lai.

Nếu tỷ lệ hàng tồn kho/doanh thu tăng mạnh sở hữu tức thị:

(i) Hoặc là vốn đầu tư cho hàng tồn kho đang tăng nhanh hơn mức tăng doanh thu;

(ii) Hoặc là doanh thu đang giảm;

Lúc đó, bạn cần tư duy kỹ hơn và đào sâu hơn về xu thế hàng tồn kho, bạn cần phải trả lời được 2 vấn đề chính:

  • Liệu doanh nghiệp sở hữu đang gặp vấn đề về kinh doanh, những đơn hàng mới đang bị chậm lại so với trước đây, hoặc sở hữu sự thay đổi từ nhóm khách hàng to?
  • Doanh nghiệp sở hữu đang đánh cược vào xu thế của ngành trong tương lai, triển vọng của ngành, hoặc xu thế của nguyên vật liệu đầu vào?

Như vậy, doanh nghiệp sẽ bị tác động như thế nào lúc xu thế nguyên vật liệu đầu vào ko như kỳ vọng (cụ thể, giá nguyên vật liệu giảm sâu)?

Tôi cũng để ý tới thời khắc mà doanh nghiệp đặt cược vào hàng tồn kho trong quá khứ (ở những năm trước) và xu thế thực tế của nguyên vật liệu để kiểm tra sự hiệu quả, nhạy bén trong quản trị của Ban lãnh đạo, và bạn hoàn toàn sở hữu thể làm tương tự để so sánh với những doanh nghiệp đối thủ.

Nếu Ban lãnh đạo thực sự quản trị doanh nghiệp hiệu quả, thì việc kiểm tra xu thế nguyên vật liệu đầu vào sẽ thực sự chuẩn xác, hoặc họ sẽ sở hữu những chiến lược yêu thích để hạn chế rủi ro đối với giá nguyên vật liệu thay vì đánh cược vào xu thế của nó.

6. Tỷ lệ chuyển hóa tài sản (Asset turnover ratio)

Anh 16 2Anh 7 3Một đồng tài sản của doanh nghiệp sở hữu thể chuyển hòa thành bao nhiêu đồng doanh thu trong kỳ?

Tỷ lệ Asset turnover sẽ giúp bạn trả lời câu hỏi này.

Đây là 1 tỷ lệ khá đơn thuần, dễ tính và dễ hiểu. Tuy nhiên tôi dám đánh cược với bạn hơn 80% nhà đầu tư cá nhân ko hiểu hết được hết ý nghĩa của tỷ lệ này.

Warren Buffett vô cùng thích những doanh nghiệp sở hữu tỷ lệ Asset turnover cao.

Những doanh nghiệp này theo ông là những doanh nghiệp tuyệt vời, sở hữu thể tạo ra dòng tiền tăng trưởng cho cổ đông mà ko phải đầu tư liên tục tài sản quá nhiều.

Để bạn sở hữu thể hiểu gần như về tỷ lệ này, tôi sẽ đưa ra ví dụ đơn thuần sau đây:

Giả sử bạn đang kiểm tra 2 doanh nghiệp A và B trong cùng 1 ngành nghề sở hữu cùng quy mô về tài sản nhưng tỷ lệ Asset turnover của A cao hơn B rất nhiều, tức thị doanh thu của A to hơn so với B (vì tài sản bằng nhau).

Vậy bạn cần đào sâu điều gì?

Hãy nhớ lại 1 khái niệm rất cơ bản về doanh thu:

Doanh thu = Sản lượng bán ra (tiêu thụ) x Giá bán

Vậy tỷ lệ Asset turnover chênh lệch nhau nói lên điều gì?

Hoặc sản lượng của A to hơn sản lượng của B.

Hoặc giá bán của A to hơn giá bán của B.

Hoặc là cả 2 điều trên.

Dù lý do sở hữu là gì thì rõ ràng A đang sở hữu 1 lợi thế khó khăn đặc trưng mà B ko sở hữu được.

Cùng 1 quy mô tài sản (nhà máy, nhà xưởng, máy móc…) mà A sở hữu thể gia công với công suất cao hơn, bán ra được nhiều hơn, thậm chí khả năng thương hiệu của A vững chắc vượt trội hơn B rất nhiều vì A còn bán được hàng với giá cao hơn B.

A ko cần phải khó khăn với B về giá mà vẫn bán được nhiều sản lượng hơn.

Vậy A sở hữu lợi thế khó khăn hay B sở hữu lợi thế khó khăn?

Bạn đã hiểu được câu chuyện chứ?

7. Tỷ lệ Tài sản vô hình trên Giá trị sổ sách (Intangibles to Guide worth ratio)

Anh 15 2Anh 8 2Trừ trường hợp doanh nghiệp sở hữu đặc thù kinh doanh nắm giữ những bằng sáng chế, quyền sử dụng đất sở hữu giá trị, hoặc sở hữu 1 nhãn hiệu, thương hiệu to với gần như khả năng (chứng cứ) để sở hữu thể kiểm tra, tôi luôn kỳ vọng tỷ lệ tài sản vô hình trên giá trị sổ sách sẽ ko quá cao.

Về cơ bản, giá trị của 1 doanh nghiệp được cấu trúc bao gồm:

  • Giá trị của tài sản hữu hình
  • Giá trị của tài sản vô hình
  • Giá trị của lợi nhuận (dòng tiền) ổn định tạo ra trong tương lai từ những tài sản hiện sở hữu
  • Giá trị của lợi thế khó khăn (bao gồm giá trị thương hiệu)
  • Giá trị của tăng trưởng (giá trị của dòng tiền thặng dư nếu doanh nghiệp tạo ra tỷ suất lợi nhuận cao hơn mức giá vốn)

Phần to giá trị của doanh nghiệp (số 3, 4, 5) được tạo ra từ nền tảng tài sản của doanh nghiệp (số 1 và 2).

Trong lúc đó, giá trị của tài sản vô hình lại rất khó kiểm tra, ước tính và ko đảm bảo 1 sự vững bền.

Sự thay đổi của khoa học và những mô hình kinh doanh mới sở hữu thể làm phá vỡ nhanh chóng những lợi thế khó khăn ngày nay của doanh nghiệp và lúc đó giá trị tài sản vô hình của doanh nghiệp sẽ nhanh chóng biến mất.

Một case tiêu biểu là hãng taxi Vinasun và sự khó khăn tới từ Seize.Anh 18 1

Trước lúc sở hữu sự xuất hiện của Seize, mạng lưới taxi bao phủ rộng là 1 lợi thế khó khăn rất to của Vinasun lúc mà mức giá đầu tư cơ bản (capex) trong ngành taxi là rất to.

Lợi thế khó khăn này chính là 1 dạng tài sản vô hình của Vinasun. Tuy nhiên, lúc Seize xuất hiện, sắp như toàn bộ lợi thế khó khăn ko còn nữa, Seize đã xây dựng được 1 mạng lưới rộng hơn với capex vô cùng thấp.

Lúc bạn đầu tư vào 1 cổ phiếu nào đó, hãy tự đặt cho mình câu hỏi: Mình đang trả tiền cho giá trị nào của doanh nghiệp, tài sản hữu hình, tài sản vô hình, lợi nhuận trong tương lai, lợi thế khó khăn, hay sự tăng trưởng của doanh nghiệp?

Rõ ràng, lúc bạn trả giá càng thấp cho những giá trị này thì bạn đã nắm được nhiều thời cơ hơn để thành công với khoản đầu tư rồi, phải ko?

Cuối cùng, tôi muốn nói với bạn 1 điều rất quan yếu sau đây.

Mỗi chỉ số, tỷ lệ chỉ đơn thuần là 1 con số, nhưng nếu bạn biết phối hợp chúng lại, đào sâu suy nghĩ và phối hợp những yếu tố định tính, thì tôi tin rằng bạn đã thành công được khoảng 60-70% trong việc đầu tư.

Đơn thuần là vì bạn đã loại bỏ được những doanh nghiệp lởm, cổ phiếu rác ra khỏi danh mục của mình.

Lúc đó, chưa cần bạn phải là 1 chuyên gia phân tích, định giá về cổ phiếu, bạn cũng đã dành được lợi thế để thắng lợi trong “trò chơi chứng khoán”.