Hướng dẫn đọc và phân tích báo cáo tài chính – GoValue

Đọc và phân tích báo cáo tài chính là kỹ năng ko thể thiếu, ko chỉ trong đầu tư cổ phiếu mà trong nhiều mảng khác như quản trị tài chính doanh nghiệp, kiểm toán, kế toán, nhà băng.

Vấn đề là những tri thức mà bạn được học ở trường đại học đều ko giúp gì nhiều cho bạn.

Vì sao?

Vì bạn ko được dạy cách ứng dụng những tri thức đó như thế nào…

Hay những điểm cần quan tâm lúc phân tích báo cáo tài chính là gì?

Trong bài viết này GoValue sẽ hướng dẫn hầu hết và yếu tố nhất cho bạn về cách đọc và phân tích báo cáo tài chính, tất nhiên cách ứng dụng thực tế lúc đầu tư chứng khoán.

Nếu bạn muốn học hầu hết từ A-Z về đầu tư chứng khoán, hãy khởi đầu với lớp học (miễn phí) của GoValue: Hướng dẫn đầu tư chứng khoán cho người mới khởi đầu (từ A – Z)

BÁO CÁO TÀI CHÍNH LÀ GÌ?

Báo cáo tài chính (BCTC) cung cấp thông tin liên quan tới hoạt động tài chính của doanh nghiệp, như: tài sản, nợ, vốn chủ sở hữu, doanh thu, lợi nhuận, dòng tiền…

Báo cáo thường được công bố định kỳ vào cuối mỗi quý và vào cuối năm.

Bộ báo cáo tài chính hoàn chỉnh bao gồm:

  • Báo cáo của Ban giám đốc
  • Báo cáo của tổ chức kiểm toán độc lập
  • Bảng cân đối kế toán
  • Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh
  • Báo cáo lưu chuyển tiền tệ
  • Thuyết minh báo cáo tài chính

Bạn nên khởi đầu như thế nào?

Bước #1: Xem ý kiến của Kiểm toán viên

Rất nhiều người lúc đọc BCTC thường bỏ qua phần Ý kiến của kiểm toán, trong lúc…

… đây là phần quan yếu trước tiên mà bạn cần quan tâm tới!!!

Vì sao?

Những số liệu trên BCTC sẽ ko với ý nghĩa nếu kiểm toán ko kiên cố về tính trung thực của nó.

Hãy xem ý kiến của Kiểm toán viên (KTV) đối với báo cáo của doanh nghiệp ở đây là gì?

Sở hữu 4 mức độ hay ý kiến của KTV về tính trung thực của 1 bộ báo cáo. Đó là:

  • Chấp nhận toàn phần
  • Ngoại trừ
  • Ko chấp nhận
  • Từ chối.

Ví dụ:

Báo cáo tài chính - Ý kiến KTV

Lúc KTV đưa ra ý kiếm kiểm toán là Chấp nhận toàn phần. Điều này với nghĩa BCTC đã phản ánh trung thực, tuyệt vời…

Bạn với thể tin tưởng và sử dụng báo cáo cho việc phân tích.

Vì nếu BCTC với sơ sót đáng kể thì đã được KTV phát hiện và doanh nghiệp đã điều chỉnh theo yêu cầu của KTV.

Y-kien-cua-kiem-toan-vien

Mức độ tin cậy của BCTC sẽ giảm dần tương ứng với 4 ý kiến kiểm toán trên.

Và lúc ý kiến Từ chối được đưa ra cho BCTC của 1 doanh nghiệp, thì tốt nhất, bạn nên tránh xa doanh nghiệp đó.

Bước #2: Đọc hiểu Bảng cân đối kế toán

Đây là bảng số liệu quan yếu trước tiên của doanh nghiệp. Nó thể hiện tình hình tài chính của doanh nghiệp tại một thời khắc nhất định.

“Bảng cân đối kế toán cho bạn biết tại thời khắc này mọi thứ đang ở đâu?”

Kết cấu của Bảng cân đối sẽ gồm 2 phần là Tài sản và Nguồn vốn

Bạn cần nhớ phương trình thăng bằng:

Tài sản = Nợ phải trả + Vốn chủ sở hữu

Tài sản

Đây là những thứ thuộc sở hữu của doanh nghiệp, với khả năng tạo ra tiện dụng kinh tế cho doanh nghiệp.

Tài sản được phân thành 2 loại, là: Tài sản ngắn hạn và Tài sản dài hạn.

# Tài sản ngắn hạn

Là những loại tài sản với thể dễ dàng chuyển đổi thành tiền mặt trong vòng dưới 1 năm hoặc 1 chu kỳ kinh doanh.

Bao gồm những mục chính như:

  • Tiền và tương đương tiền: gồm tiền mặt và tiền gửi nhà băng. Đây là loại tài sản với tính thanh khoản cao nhất của doanh nghiệp. Khoản mục này cũng là một trong số ít khoản mục ít bị tác động bởi kế toán.
  • Những khoản phải thu: là số tiền mà khách hàng chưa tính sổ (còn nợ) cho doanh nghiệp. Đây là khoản mục mà bạn cần theo dõi sát sao.
  • Hàng tồn kho: Là giá trị hàng dự trữ của doanh nghiệp. Đó với thể là: nguyên vật liệu, bán thành phẩm, thành phẩm hoặc hàng hóa…

Tùy thuộc từng doanh nghiệp mà tỷ trọng phân bổ hàng tồn kho sẽ khác nhau. Ví dụ, một doanh nghiệp gia công thì sẽ tồn kho một lượng to nguyên vật liệu.

Trong lúc đó, doanh nghiệp thương nghiệp thì thường tồn kho chủ yếu là hàng hóa, thành phẩm.

# Tài sản dài hạn

Là những tài sản sẽ với thời kì sử dụng trên 1 năm.

Trong đó, Tài sản nhất thiết là khoản mục quan yếu.

Tài sản nhất thiết bao gồm: Tài sản hữu hình (như máy móc thiết bị, nhà xưởng, máy tính…) và Tài sản vô hình (như bằng sáng chế, bản quyền phát minh…)

Nợ phải trả

Nợ phải trả và Vốn chủ sở hữu sẽ nằm trong Nguồn vốn, phản ánh nguồn hình thành tài sản của doanh nghiệp.

Nợ phải trả thể hiện nghĩa vụ tài chính của doanh nghiệp đối với bên ngoài.

Ví dụ như: chủ nợ, quốc gia, nhà cung cấp, người lao động…

Tương tự tài sản, Nợ phải trả cũng được chia làm 2 loại: Nợ ngắn hạn và Nợ dài hạn.

# Nợ ngắn hạn là những khoản nợ và những nghĩa vụ tài chính phải tính sổ dưới 1 năm.

# Nợ dài hạn là những khoản nợ và nghĩa vụ tài chính được phép tính sổ trên 1 năm.

Những khoản mục chính ở phần này bao gồm:

  • Phải trả người bán: Thể hiện số tiền mà doanh nghiệp chưa tính sổ (còn nợ) cho nhà cung cấp.
  • Thuế và những khoản phải nộp quốc gia, Phải trả người lao động…: Tương tự, đây là khoản phải trả của doanh nghiệp đối với quốc gia (về thuế GTGT, thuế TNDN…), phải trả cho người lao động.
  • Vay và nợ ngắn hạn/dài hạn: Là khoản tiền vay nợ tín dụng. Nếu như những khoản nợ trên là nợ chiếm dụng (doanh nghiệp ko mất mức giá sử dụng vốn), thì với khoản vay này doanh nghiệp phải trả mức giá sử dụng vốn (trả lãi vay cho nhà băng).

Vốn chủ sở hữu

  • Vốn góp chủ sở hữu: hay vốn cổ phần, là số vốn thực tế được góp vào doanh nghiệp.
  • Lợi nhuận chưa phân phối: Nếu trong năm tài chính, doanh nghiệp quyết định tái đầu tư thì phần lợi nhuận giữ lại sẽ được chuyển từ Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh vào tài khoản này.
  • Ngoài ra với những loại quỹ như Quỹ đầu tư phát triển,…

Mục này đại diện cho tổng giá trị tài sản ròng rã của doanh nghiệp. Để Bảng cân đối kế toán thăng bằng thì con số chênh lệch giữa Tài sản và Nợ phải trả sẽ là Vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp.

Cách đọc Bảng cân đối kế toán

  • B1: Liệt kê những mục to trong Tài sản – Nguồn vốn.
  • B2: Tính toán tỷ trọng những khoản mục này trong Tài sản và Nguồn vốn, và sự thay đổi của những khoản mục tại thời khắc báo cáo.
  • B3: Notice lại những mục chiếm tỷ trọng to, hoặc với sự biến động to về mặt giá trị ở thời khắc báo cáo.

Vì sao chúng ta chỉ ưa chuộng tới những thay đổi to và tỷ trọng to?

Về lý thuyết, tất nhiên, bạn sẽ phải tìm hiểu tất tần tật những sự thay đổi đang diễn ra trên Bảng cân đối kế toán.

Tuy nhiên công việc đó tốn khá nhiều thời kì, công sức.

Việc lựa tìm những khoản mục chiếm tỷ trọng to trong cơ cấu Tài sản – Nguồn vốn giúp bạn trả lời được câu hỏi:

Phần to tài sản của doanh nghiệp đang tập trung ở đâu? Nguồn hình thành tài sản của doanh nghiệp chủ yếu tới từ nguồn nào?

Sự thay đổi của những khoản mục này thường sẽ “trọng yếu” hơn, quan yếu hơn, và thể hiện rõ hơn tình hình tài chính của doanh nghiệp.

Tất nhiên, nếu muốn, bạn vẫn với thể giành thời kì tìm hiểu thêm những mục còn lại trên Bảng cân đối kế toán.

Chúng ta sẽ lập 1 bảng tính Excel để theo dõi sự thay đổi này.

  • Bạn với thể tải về – tại đây.

Lưu ý: Đây chỉ là file tính rất đơn thuần, bạn hãy tự bổ sung thêm những công thức, chỉ tiêu tài chính khác mà bạn biết nhé!

Ví dụ

Trong bài viết này, tôi sẽ sử dụng báo cáo tài chính 2019 của NT2 để làm mẫu.

Báo cáo tài chính - Bảng CĐKT - Tài sản

Cuối năm 2019, tổng tài sản của NT2 đã giảm -16.6% so với cùng kỳ năm 2018.

Tài sản của NT2 (năm 2019) tập trung chủ yếu ở: Tiền và những khoản tương đương tiền, Những khoản phải thu ngắn hạn, và Tài sản nhất thiết.

Đây là những khoản mục bạn cần phải ưa chuộng trước tiên ở phần Tài sản của NT2.

Chúng ta sẽ đi sâu vào tìm hiểu sự thay đổi này lúc tới Bước#5 của bài viết (Đọc hiểu Thuyết minh BCTC).

Ngoài đó, việc tính toán tỷ trọng trong Tài sản cũng giúp bạn kiểm tra sơ bộ liệu doanh nghiệp với đầu tư tài sản 1 cách tuyệt vời?

NT2 là doanh nghiệp gia công điện, sở hữu nhà máy nhiệt điện khí Nhơn Trạch 2. Vậy thì rõ ràng tài sản được đầu tư to nhất của NT2 sẽ là tài sản là tài sản nhất thiết (cụ thể, chiếm >64% cơ cấu tài sản của doanh nghiệp). Điều này là tuyệt vời!

Báo cáo tài chính - Bảng CĐKT - Nguồn vốn

Tương tự, những khoản mục cần quan tâm ở Nợ phải trả là:

  • Vay ngắn hạn;
  • Phải trả nhà cung cấp;
  • Tầm giá phải trả ngắn hạn;
  • Vay dài hạn.

Và, những thay đổi ở Vốn chủ sở hữu là:

  • Vốn góp của CSH;
  • Và, Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối.

Suggestions: Nhận diện sớm rủi ro từ Bảng cân đối kế toán: Sự mất cân đối tài chính

Một trong những yếu tố quan yếu của sự cân đối tài chính đó là tài sản dài hạn cần được tài trợ bởi nguồn vốn dài hạn tương ứng.

Một doanh nghiệp tài trợ cho 1 dự án đầu tư dài hạn 15 năm chỉ bằng khoản vay 6 năm thì, ko sớm thì muộn, điều này sẽ tiềm tàng rủi ro to và mang đến sức ép về khả năng tính sổ cho doanh nghiệp.

Để sớm nhận diện được điều này, bạn cần quan sát xu thế biến động của Vốn lưu động thuần (NWC):

Web working capital (NWC) = Tài sản ngắn hạn – Nợ ngắn hạn

Nếu NWC với xu thế giảm dần và đặc trưng chuyển sang âm to thì điều này đang báo hiệu sự xuất hiện ngày càng rõ rệt của mất cân đối tài chính. NWC < 0, cho thấy tổ chức đã sử dụng nợ ngắn hạn tài trợ cho tài sản dài hạn.

Bạn với thể tìm hiểu thêm: 10 chỉ số bảng cân đối mà mọi nhà đầu tư đều cần phải biết lúc đầu tư chứng khoán.

Bước #3: Đọc hiểu Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh

Chúng ta sẽ chuyển sang báo cáo quan yếu thứ 2, Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh (KQKD).

Báo cáo KQKD là báo cáo tổng kết doanh thu, mức giá hoạt động của doanh nghiệp trong kỳ báo cáo (quý hoặc năm tài chính).

Báo cáo KQKD chia hoạt động của doanh nghiệp thành 3 mảng: Hoạt động kinh doanh chính (hoạt động cốt lõi), Hoạt động tài chính và Hoạt động khác.

Công thức chung ở phần này là: Lợi nhuận = Doanh thu – Tầm giá

Hoạt động kinh doanh chính

Bao gồm những khoản mục:

  • Doanh thu thuần về bán hàng và cung cấp dịch vụ: Đây là doanh thu từ hoạt động kinh doanh “nòng cốt” của doanh nghiệp (sau lúc trừ những Khoản giảm trừ doanh thu). Thông thường, đây là hoạt động chiếm tỷ trọng to nhất trong cơ cấu doanh thu.
  • Giá vốn hàng bán: Thể hiện tất cả mức giá để làm ra hàng hóa, dịch vụ đã cung cấp.
  • Lợi nhuận gộp = Doanh thu thuần BH, CCDV – Giá vốn hàng bán
  • Tầm giá bán hàng, mức giá quản lý doanh nghiệp (QLDN).

Bạn với thể tính toán chỉ số:

Biên lợi nhuận gộp = Lợi nhuận gộp / Doanh thu thuần về bán hàng, CCDV

Chỉ số này cho biết…

…tỷ suất lợi nhuận thu được từ bán hàng và CCDV của doanh nghiệp là bao nhiêu?

Hệ số này nếu được doanh nghiệp duy trì ổn định, ở mức cao trong dài hạn, chứng tỏ doanh nghiệp với lợi thế khó khăn khá rõ nét.

Hoạt động tài chính

Bao gồm những mục:

  • Doanh thu tài chính: với từ những nguồn như: lãi tiền gửi, lãi từ nhận đầu tư, lãi chênh lệch tỷ giá…
  • Tầm giá tài chính: gồm với mức giá lãi vay, lỗ chênh lệch tỷ giá, dự phòng những khoản đầu tư tài chính,… phát sinh trong kỳ báo cáo của doanh nghiệp.

Trong đó: Tầm giá lãi vay và Lỗ chênh lệch tỷ giá (nếu với) là 2 loại mức giá quan yếu mà bạn cần quan tâm.

Lấy doanh thu trừ đi mức giá ở 2 hoạt động này, ta được Lợi nhuận thuần:

Lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh = Lợi nhuận gộp + Doanh thu TC – Tầm giá TC – Tầm giá BH, QLDN

Hoạt động khác

Những gì ko nằm trong hoạt động kinh doanh chính và hoạt động tài chính thì sẽ nằm hết ở đây. Thông thường, hoạt động này chiếm tỷ trọng rất nhỏ trong cơ cấu kinh doanh của doanh nghiệp.

  • Thu nhập khác: với nguồn từ lãi thanh lý, nhượng bán tài sản hay được bồi thường hợp đồng…
  • Tầm giá khác: Trái ngược với thu nhập khác, mức giá khác sẽ với nguồn từ lỗ thanh lý, nhượng bán tài sản, phải bồi thường vi phạm hợp đồng…
  • Lợi nhuận khác = Thu nhập khác – Tầm giá khác

Lợi nhuận

Tổng hợp lợi nhuận từ những nguồn trên, chúng ta sẽ với được Lợi nhuận trước thuế:

Lợi nhuận trước thuế = Lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh + Lợi nhuận khác

(trừ) khoản Thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) nộp cho quốc gia, ta sẽ được Lợi nhuận sau thuế.

Lợi nhuận sau thuế = Lợi nhuận trước thuế – Thuế TNDN

Đây là khoản lợi nhuận thuộc sở hữu của doanh nghiệp và cổ đông.

Cách đọc Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh

Phương pháp thực hiện sẽ tương tự như việc độc giả Bảng cân đối kế toán.

Tuy nhiên, trước lúc khởi đầu, bạn nên nhóm riêng doanh thu, mức giá để với thể theo dõi sự biến động dễ dàng hơn.

  • B1: Tách riêng doanh thu và mức giá.
  • B2: Tính toán tỷ trọng của từng doanh thu trong Tổng doanh thu, tỷ trọng từng mức giá trong Tổng mức giá, và sự thay đổi của chúng so với cùng kỳ.
  • B3: Quan sát sự thay đổi.

Tiếp tục với ví dụ của chúng ta.

Ví dụ

Báo cáo tài chính Báo cáo KQKD

Việc phân loại giúp chúng ta dễ theo dõi và quan sát sự thay đổi của doanh thu và mức giá. Cụ thể năm 2019:

  • Doanh thu từ hoạt động kinh doanh cốt lõi của NT2 (chiếm 98.9% tổng doanh thu), sắp như thay đổi (giảm -0.2%) so với năm 2018.
  • Giá vốn hàng bán tăng nhẹ (+0.4%) và tỷ trọng trong tổng mức giá tăng từ 95,7% lên 96.2%. Điều này làm cho Lợi nhuận gộp 2019 của NT2 giảm -4.0% so với cùng kỳ.
  • Tầm giá tài chính, mức giá bán hàng, QLDN giảm. Đây là dấu hiệu tích cực, lúc NT2 đang tiết giảm được mức giá.

Như vậy, tổng doanh thu giảm -0.4%, to hơn mức giảm của tổng mức giá (giảm -0.1%) đã làm LNTT của NT2 giảm -3.2% so với cùng kỳ, đạt 797 tỷ đồng.

Và sau lúc trừ thuế TNDN, số Lợi nhuận sau thuế của NT2 còn 754 tỷ đồng, giảm -3.6% so với 2018.

Như vậy, bạn sẽ cần phải tìm hiểu:

  • Doanh thu năm 2019 ổn định so với 2018 là tốt hay xấu? Doanh nghiệp với thể tăng trưởng Doanh thu trong tương lai hay ko?
  • Yếu tố gia công đầu vào của NT2 là gì? Trong đó, yếu tố nào tương tác to tới giá vốn của NT2?

Những vấn đề này sẽ được trả lời trong những bước tiếp theo của bài viết.

Suggestions:

Bạn với thể tìm hiểu thêm: Mách nhỏ bí kíp đọc và phân tích báo cáo tài chính của Warren Buffett.

Bước #4: Đọc hiểu Báo cáo lưu chuyển tiền tệ

“Để kiếm tiền chúng ta phải chi tiền”

Báo cáo Lưu chuyển tiền tệ (LCTT) cho biết doanh nghiệp thực sự kiếm được bao nhiêu tiền và tiêu bao nhiêu tiền trong khoảng thời kì nhất định.

Vì sao Dòng tiền lại quan yếu?

Thực tế, khá nhiều nhà đầu tư xem nhẹ, thậm chí là bỏ qua báo cáo LCTT lúc đọc BCTC.

Đừng làm như vậy!

Bởi vì:

Nếu bỏ qua bước này, bạn rất dễ bị qua mặt bởi những báo cáo với lợi nhuận tốt đẹp mà ko hiểu được tính vững bền của lợi nhuận này.

Ở Báo cáo KQKD, doanh thu và lợi nhuận sẽ được doanh nghiệp ghi nhập ngay lúc bán hàng, kể cả chưa nhận được tiền từ khách hàng. Thực tế, khách hàng sẽ tính sổ cho doanh nghiệp vào 1 thời khắc nào đó, với thể vài tháng, vài năm hoặc ko bao giờ.

Tương tự, doanh nghiệp sắm hàng từ nhà cung cấp A, mặc dù chưa tính sổ hết tiền nhưng trong kho đã với hàng, hoặc thậm chí là đã được đem bán.

Như vậy, báo cáo lưu chuyển tiền tệ ghi lại dòng tiền vận động trong doanh nghiệp như thế nào?

Cách đọc Báo cáo lưu chuyển tiền tệ

Báo cáo lưu chuyển tiền tệ đã được trình bày thành 3 phần tương ứng với 3 dòng tiền: Dòng tiền từ hoạt động kinh doanh, Dòng tiền từ hoạt động đầu tư, và Dòng tiền từ hoạt động tài chính.

  • Dòng tiền từ hoạt động kinh doanh: là dòng tiền phát sinh trong quá trình tính sổ cho nhà cung cấp, khách hàng, cho người lao động, chi trả lãi vay, và nộp những khoản thuế cho quốc gia… Đây là lượng tiền mặt mà bản thân doanh nghiệp làm ra, chứ ko phải từ việc huy động thêm vốn đầu tư hay vay nợ.
  • Dòng tiền từ hoạt động đầu tư: bao gồm dòng tiền vào và dòng tiền ra với liên quan tới hoạt động đầu tư, sắm sắm, thanh lý… tài sản nhất thiết và những tài sản dài hạn khác.
  • Dòng tiền từ hoạt động tài chính sẽ liên quan tới việc tăng/giảm vốn chủ sở hữu (nhận vốn góp mới, thu từ phát hành cổ phiếu, trả cổ tức cho cổ đông…) và vay nợ (chi trả nợ gốc vay, hay vay nợ mới nhận được…)

Vậy nên, bạn chỉ cần xem xét tuần tự từng dòng tiền là được.

Dòng tiền vào, dòng tiền ra được thể hiện như thế nào trên Báo cáo lưu chuyển tiền tệ?

  • Trên báo cáo LCTT, dòng tiền ra sẽ là 1 con số âm, đi kèm với những từ ngữ như “tiền chi để …”, “… đã trả”.

Báo cáo tài chính - Dòng tiền vào - ra

  • Trong lúc đó, dòng tiền vào sẽ được thể hiện bởi những từ ngữ như “tiền thu từ…”, “… nhận được” và về mặt con số sẽ là số dương.

Ví dụ

Tiếp tục với BCTC 2019 của NT2.

Đọc Lưu chuyển tiền từ hoạt động kinh doanh

Cơ sở khởi đầu là từ “Lợi nhuận trước thuế (01)” với số tiền 797 tỷ đồng, và điều chỉnh cho những khoản mục ko làm phát sinh dòng tiền (từ mục 02 tới 07). Bao gồm:

Báo cáo tài chính - LCTT - Kinh doanh

  • Mục “Khấu hao TSCĐ và BĐS đầu tư (02)”: Số tiền sắm sắm TSCĐ thực chất đã chi ra từ lâu. Trong quá trình sử dụng, tài sản đó được trích khấu hao hàng năm. Như vậy, mức giá khấu hao là với, nhưng ko với tiền chảy ra. Do đó, được cùng bổ sung (add-back) vào Lợi nhuận trước thuế.
  • “Những khoản dự phòng (03)” là mức giá dự phòng được doanh nghiệp trích lập nhưng thực tế là ko chi.
  • “Lỗ/(Lãi) chênh lệch tỷ giá… (04)” xuất phát từ việc tỷ giá đồng ngoại tệ thay đổi.
  • “Tầm giá lãi vay (06)”: Tầm giá lãi vay là dòng tiền ra. Tuy nhiên đã được trừ lúc tính lợi nhuận (thể hiện ở mức giá tài chính trên Báo cáo KQKD), nên sẽ được cùng trở lại.

Cùng “Lợi nhuận trước thuế (01)” với “Những khoản điều chỉnh (từ 02 tới 07)”, ta được “Lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh trước thay đổi vốn lưu động (08)”.

Cần ưa chuộng điều gì?

Bạn hãy quan tâm khoản mục chiếm tỷ trọng to là “Khấu hao TSCĐ…”.

Khoản mục này thể hiện doanh nghiệp mất bao nhiêu tiền để duy trì hoạt động hàng năm.

LNTT năm 2019 của NT2 hơn 797 tỷ đồng, nhưng mất tới 690 tỷ đồng cho khấu hao, tương ứng 86.6%. Đây là con số khá to.

Hãy để ý!

Vậy lúc tài sản khấu hao hết nhưng vẫn được sử dụng, nó sẽ làm tăng lợi nhuận thực sự cho NT2 (vì ko phải khấu trừ khấu hao nữa).

Những mục từ 09 tới 17 thì khá dễ hiểu. Đây là những khoản tiền thực tế chi ra, thu vào của doanh nghiệp trong năm.

Lấy “Lợi nhuận sau điều chỉnh (08)” cùng dồn cho những mục từ 09 tới 17, ta sẽ ra “Lưu chuyển tiền thuần từ hoạt động kinh doanh (20)” của NT2, đạt 1,917 tỷ đồng trong năm 2019.

Đọc Lưu chuyển tiền từ hoạt động đầu tư

  • Trong kỳ, NT2 chi khoảng 5 tỷ đồng để sắm sắm, bổ sung TSCĐ và tài sản dài hạn khác, chiếm 0,6% LNTT.

Đối với NT2, hay những nhà máy điện khác nói chung, điều này là tuyệt vời! Vì họ chỉ đầu tư TSCĐ ban sơ to, và ít phát sinh hoạt động đầu tư sau này.

Trong lúc đó, một doanh nghiệp đang trong quá trình đầu tư tài sản thì tỷ trọng này sẽ khá to.

BCTC Dong tien dau tu

  • Ở đây, bạn cũng cần quan tâm, 200 tỷ – số tiền được chi ra để cho vay.

Cùng dồn những khoản mục, ta được “Lưu chuyển tiền thuần từ hoạt động đầu tư (30)” thể hiện sự chênh lệch giữa dòng tiền ra và dòng tiền vào là -187 tỷ đồng, mà chủ yếu là do khoản 200 tỷ thất thường gây ra.

Đọc Lưu chuyển tiền từ hoạt động tài chính

Mục 31 là khoản tiền thu từ phát hành cổ phiếu. Mục 34 là khoản tiền chi trả phần nợ gốc của khoản vay. Và mục 36 là dòng tiền chi trả cổ tức cho cổ đông.

Báo cáo tài chính - LCTT - Tài chính

Sở hữu thể thấy, NT2 hiện ko với khoản vay mới nào trong năm 2019.

Ngoài đó, doanh nghiệp rất chủ động trong việc trả nợ vay hàng năm. Trong năm 2019, NT2 chi khoảng 1,085 tỷ để tính sổ nợ gốc. Điều này giúp làm giảm tỷ trọng và giá trị của khoản mục Vay dài hạn trên bảng cân đối.

Việc giảm nợ vay là một tín hiệu tốt. Tình hình tài chính của doanh nghiệp đang dần được cải thiện. Rủi ro tính sổ cũng nhờ vậy mà giảm.

Cùng những khoản mục từ 31 tới 36 ta được “Lưu chuyển tiền thuần từ hoạt động tài chính (40)“.

Cùng ba mục Lưu chuyển tiền thuần từ hoạt động kinh doanh, từ đầu tư và từ hoạt động tài chính, ta thu được “Lưu chuyển tiền thuần trong năm (50)” là -1.344 tỷ đồng.

Tại thời khắc đầu năm 2019, NT2 đang với 65 tỷ đồng tiền và tương đương tiền. Và, cuối năm số tiền này đã tăng lên 451 tỷ đồng.

Cần lưu ý gì lúc đọc Báo cáo lưu chuyển tiền tệ?

Sở hữu 3 vấn đề bạn cần lưu ý:

  • Thứ nhất: Trong 3 nhóm, thì nhóm 2 và 3 với bản tính là tăng ở kỳ ngày nay, giảm ở kỳ tương lai, hoặc trái lại.

Doanh nghiệp đi vay 10 tỷ thì trong tương lai sẽ phải với khoản trả lại 10 tỷ. Đã với sắm mới tài sản thì ắt phải với thanh lý tài sản…

  • Thứ hai: Trọng tâm nghiên cứu là Lưu chuyển tiền tệ từ hoạt động kinh doanh. Vì nó thể hiện khả năng tạo ra tiền thực tế của doanh nghiệp.

Lưu chuyển tiền thuần từ hoạt động kinh doanh năm 2019 là 1,917 tỷ đồng, đây ko phải là khoản lợi nhuận thực của NT2 mà bao gồm cả những khoản phải thu, phải trả…

Tuy nhiên, nếu đều đặn hàng kỳ, dòng tiền này của NT2 luôn mang số dương, với tức là vẫn với dòng tiền đổ vào.

Đó là điều tốt.

Còn nếu nhiều kỳ liên tục, dòng tiền hoạt động mang dấu âm, với tức là dòng tiền chảy ra. Doanh nghiệp sẽ phải đi vay tiền để tạo dòng tiền bù đắp.

Tiền và tương đương tiền cuối kỳ vẫn dương, nhưng thực tế lại đang dựa trên những khoản nợ vay.

  • Thứ ba: Tiền và những khoản tương đương tiền cuối kỳ với thể giảm so với kỳ trước (ví dụ năm 2018). Đây chưa hẳn là điều xấu, vì doanh nghiệp đã trả những khoản vay của mình trước đó.

Suggestions: Nhận mặt tình hình tài chính lành mạnh của doanh nghiệp thông qua dòng tiền chi trả cổ tức

Một trong những dấu hiệu thể hiện tình hình tài chính lành mạnh của doanh nghiệp chính là: dòng tiền trả cổ tức đều đặn trong dài hạn.

Ngoại trừ những doanh nghiệp đang trong thời kỳ tăng trưởng nhanh với thể ko trả cổ tức. Còn trong những trường hợp khác, việc kinh doanh với lãi cần đi kèm với một chính sách chi trả cổ tức bằng tiền cho cổ đông.

Việc doanh nghiệp chi trả cổ tức bằng tiền ổn định, đều đặn hàng năm là dấu hiệu quan yếu để chứng tỏ sự lành mạnh về dòng tiền và lợi nhuận mà doanh nghiệp công bố là thực chất.

Bạn với thể tìm hiểu thêm: 7 chỉ số dòng tiền mà mọi nhà đầu tư cần phải biết nếu ko muốn suốt ngày thua lỗ

Bước #5: Đọc hiểu Thuyết minh báo cáo tài chính

Thuyết minh BCTC cung cấp cho bạn thông tin yếu tố những thông tin số liệu đã trình bày ở những Bảng CĐKT, Báo cáo KQKD, Báo cáo LCTT và những thông tin cấp thiết khác theo chuẩn mực kế toán cụ thể.

Thuyết minh BCTC sẽ bao gồm những nội dung:

  • Đặc điểm hoạt động của doanh nghiệp;
  • Kỳ kế toán và đơn vị tiền tệ sử dụng trong kế toán;
  • Chuẩn mực kế toán và chế độ kế toán ứng dụng;
  • Những chính sách kế toán ứng dụng;
  • Thông tin bổ sung cho những khoản mục trên Bảng cân đối kế toán;
  • Thông tin bổ sung cho những khoản mục trên Báo cáo KQKD;
  • Thông tin bổ sung cho những khoản mục trên Lưu chuyển tiền tệ.

Cách đọc Thuyết minh báo cáo tài chính

Chúng ta sẽ chia Thuyết minh BCTC ra thành 2 phần:

Phần 1: Tìm hiểu về về doanh nghiệp

Bao gồm: đặc điểm hoạt động của doanh nghiệp, kỳ kế toán, những chuẩn mực và chính sách kế toán mà doanh nghiệp ứng dụng.

Ở phần này, bạn sẽ phải trả lời được những câu hỏi sau:

  • Ngành nghề hoạt động của doanh nghiệp là gì?

Bạn phải hiểu doanh nghiệp mà mình đang tìm hiểu đang hoạt động trong ngành nghề gì? Vì mỗi ngành nghề khác nhau, thì những con số trên BCTC sẽ với ý nghĩa khác nhau.

Ví dụ: Doanh nghiệp gia công sẽ phải đầu tư nhà xưởng, máy móc,… thì tài sản nhất thiết sẽ to.

Trong lúc, đối với một doanh nghiệp bán lẻ thì những khoản phải thu sẽ ít, và hàng tồn kho với thể cao.

  • Doanh nghiệp hoạt động từ bao giờ? Việc này giúp bạn với thể nghĩ đến được doanh nghiệp đang ở thời đoạn đầu, giữa hay cuối chu trình phát triển.
  • Những chính sách kế toán, chuẩn mực kế toán doanh nghiệp đang ứng dụng ra sao?

Những thông tin này, bạn hoàn toàn với thể tìm thấy ở đoạn đầu của Thuyết minh BCTC.

Phần 2: Thuyết minh về những khoản mục trên BCTC

Ở những bước #2, 3 và 4 phía trên, chúng ta đã be aware lại những khoản mục cần lưu ý, với sự thay đổi to so với cùng kỳ.

Giờ là lúc bạn đi tới phần thuyết minh của những khoản mục đó để tìm hiểu lý do.

Bạn với thể phối hợp đọc music music Thuyết minh BCTC lúc bạn đang xem xét Bảng cân đối kế toán và Báo cáo KQKD.

Ví dụ

Chúng ta sẽ đi vào từng phần…

Tìm hiểu về doanh nghiệp

Báo cáo tài chính - Thuyết minh

  • Hoạt động chính của NT2 là vận hành những công trình điện, mà cụ thể ở đây là nhà máy nhiệt điện khí Nhơn Trạch 2 – một nhà máy gia công điện.
  • NT2 thành lập từ năm 2007. Doanh nghiệp đã hoạt động được 13 năm.

Thông thường, 25 năm là khoảng thời kì vận hành trung bình của một nhà máy nhiệt điện khí. Như vậy, NT2 đã hoạt động khoảng 1/2 vòng đời của nhà máy.

BCTC Thuyet minh 1

  • BCTC của NT2 được lập đúng theo chuẩn mực và những nguyên tắc kế toán của Việt Nam.
  • Năm tài chính của NT2 là từ ngày 01/01 tới 31/12, tương đương với 1 năm dương lịch.

Bạn cần lưu ý vấn đề này, vì với 1 số BCTC được lập theo chu kỳ kinh doanh của ngành.

Ví dụ như kỳ báo cáo của Tập đoàn Hoa Sen (HSG) sẽ từ 01/10 năm trước tới 30/9 năm nay.

Lúc đó, bạn sẽ ko thể so sánh số liệu của HSG với một doanh nghiệp với kỳ báo cáo từ 01/01 tới 31/12 được.

Tiếp tới, bạn sẽ đọc những nguyên tắc hay chính sách kế toán được NT2 ứng dụng trong việc lập BCTC để biết được những con số được ghi nhận như thế nào?

Ngày nay, chúng ta sẽ chuyển tiếp sang Đọc thuyết minh những khoản mục trên BCTC.

Thuyết minh Bảng cân đối kế toán

Những vấn đề chúng ta cần làm rõ ở Bảng cân đối kế toán là:

  • Tiền và những khoản tương đương tiền
  • Những khoản phải thu ngắn hạn
  • Tài sản nhất thiết
  • Phải trả người bán ngắn hạn
  • Vay ngắn hạn và Vay dài hạn
  • Tầm giá phải trả ngắn hạn
  • Vốn góp chủ sở hữu
  • Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối

Hãy đi vào từng mục:

a. Tiền và những khoản tương đương tiền:

Tại ngày 31/12/2018, Tiền và tương đương tiền tài NT2 là 65 tỷ (chiếm 0.7% trên tổng tài sản); thì sang tới 31/12/2019, tỷ lệ này đã tăng lên 6.0% (tương đương mức tăng 592.6%), đạt 451 tỷ đồng.

Mức tăng khá mạnh!

BCTC Thuyet minh Tien

Ở đây, bạn sẽ thấy, khoản mục Đầu tư tài chính ngắn hạn của NT2 với 1 khoản 200 tỷ, chiếm 2.7% tổng tài sản. Số tiền này được NT2 giảng giải là đang gửi tiết kiệm với kỳ hạn tại nhà băng.

Điều này cũng giúp lý giải vì sao ở Báo cáo LCTT với 1 khoản chi 200 tỷ cho hoạt động đầu tư. Bạn còn nhớ chứ!

Như vậy, lượng tiền mặt của doanh nghiệp khá dồi dào (>650 tỷ đồng).

NT2 biết sử dụng khoản tiền nhàn rỗi gửi tiết kiệm, tăng nguồn thu cho doanh nghiệp.

b. Những khoản phải thu:

Tương tự, tại 31/12/2018, những khoản phải thu chiếm 28.5% tổng tài sản thì tại ngày 31/12/2019, tỷ lệ này giảm còn 19.3% (tương ứng giảm -42.1% về mặt giá trị).

Hãy cùng tìm hiểu!

BCTC Thuyet minh Phai thu KH

Sự thay đổi này chủ yếu tới từ Phải thu ngắn hạn của khách hàng.

Cụ thể là từ khách hàng chính của NT2 là Đơn vị Tậu bán điện (EPTC).

Tất nhiên, NT2 vận hành nhà máy nhiệt điện, nên lượng điện gia công ra sẽ được bán cho EPTC.

Dư nợ tại thời khắc 31/12/2019 còn 1,359 tỷ, giảm so với mức 2,418 tỷ đồng. Chứng tỏ NT2 đã thu được tiền về. Đây là điểm tích cực, vì doanh nghiệp ko còn bị khách hàng chiếm dụng vốn.

c. Tài sản nhất thiết:

Chiếm tỷ trọng khá cao trong cơ cấu tài sản của NT2 (64.5% cuối năm 2019), tài sản nhất thiết lại đang giảm về mặt giá trị, từ 6.934 tỷ xuống còn 6.247 tỷ đồng.

Nguyên nhân tới từ đâu?

Báo cáo tài chính - TSCĐ

Bạn với thể thấy:

Nguyên giá tài sản ko với sự biến động quá to, sắp như là ko đổi.

Báo cáo tài chính - Thuyết minh TSCĐ

Việc giảm giá trị TSCĐ tới từ việc trích khấu hao.

Đây là đặc trưng của doanh nghiệp ngành điện là chỉ phát sinh mức giá đầu tư ban sơ to và ít phát sinh mức giá hoạt động đầu tư TSCĐ.

Bạn cũng dễ dàng thấy được điều đó. Số tiền chi cho hoạt động đầu tư TSCĐ, tài sản dài hạn ở LCTT (phần Dòng tiền cho đầu tư) của NT2 là rất ít.

d. Phải trả nhà cung cấp:

Khoản mục này giảm cả về giá trị lẫn tỷ trọng trong cơ cấu nguồn vốn của NT2. Việc giảm những khoản nợ nhà cung cấp cũng giúp cho rủi ro tính sổ của NT2 giảm đi.

Bạn cũng nên tìm hiểu thông tin về những nhà cung cấp to của doanh nghiệp. Vì họ là nhà cung cấp yếu tố đầu vào cho NT2, nên nếu việc cung ứng bị gián đoạn với thể sẽ tác động tới NT2.

Những thông tin này bạn hoàn toàn với thể tìm kiếm trên web.

Báo cáo tài chính - Nhà cung cấp

Chúng ta thấy rằng, 2 nhà cung cấp to của NT2 là:

  • TCT Khí Việt Nam (GAS). Hiện GAS là nhà phân phối duy nhất khí tự nhiên ở Việt Nam – loại vật liệu chính để chạy máy phát điện của NT2.

Do đó, nếu việc cung ứng khí của GAS gặp gián đoạn thì kiên cố sẽ tương tác to tới hoạt động gia công của NT2. Bởi vì sẽ ko với nhà cung ứng thay thế nào khác.

Như vậy, ko kể việc tìm hiểu về NT2, bạn cũng cần phải theo dõi tình hình hoạt động của TCT Khí Việt Nam.

  • Nhà cung cấp to thứ 2 là CTCP Dịch vụ kỹ thuật Dầu khí Việt Nam. Doanh nghiệp này thực hiện công việc bảo dưỡng tua-bin khí cho NT2.
e. Tầm giá phải trả:

Từ mục thuyết minh, ta thấy Tầm giá nhiên liệu (chạy máy phát điện) và Tầm giá bảo trì (phân bổ mức giá từ mức giá đại tu – trung tu nhà máy điện) là 2 mức giá chiếm tỷ trọng to. Và đã được NT2 thuyết minh hầu hết.

BCTC Chi phi phai tra

f. Vay ngắn hạn và dài hạn:

Như ở phần LCTT, chúng ta đã biết rằng, NT2 ko còn đi vay những khoản nợ mới. Thay vào đó là những khoản tiền được chi ra để tính sổ nợ vay.

Nợ vay ngắn hạn của NT2 thực chất là nợ vay dài hạn tới hạn phải trả.

Báo cáo tài chính - Nợ vay

Đây là điểm rất đáng khen cho NT2.

Giảm nợ vay sẽ giúp cơ cấu tài chính của NT2 lành mạnh hơn, hạn chế rủi ro tài chính.

g. Vốn chủ sở hữu:

Báo cáo tài chính - Vốn chủ sở hữu

  • Năm 2019, ko với hoạt động phát hành tăng vốn (như năm 2017 – bạn với thể tự examine bctc 2017 của NT2)
  • Lợi nhuận trong năm đạt hơn 754 tỷ
  • Và NT2 đã chi trả 288 tỷ tiền cổ tức cho cổ đông.

Như vậy, chúng ta đã tìm ra lý do cho sự thay đổi trên Bảng cân đối kế toán.

Tiếp tục với Báo cáo KQKD

Thuyết minh Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh

a. Doanh thu và mức giá gia công:

Thuyết minh BCTC sẽ cung cấp cho chúng ta thông tin về doanh thu theo bộ phận. Giúp ta thấy được rõ ràng hơn về tỷ lệ lợi nhuận đóng góp của từng bộ phận.

Ở đây, hoạt động của NT2 duy nhất là gia công và bán điện.

BCTC-Thuyết-minh-Doanh-thu-GV-768x489

Về yếu tố mức giá gia công, Tầm giá nguyên vật liệu chiếm tỷ trọng to (79.9%) trong tổng mức giá gia công của doanh nghiệp.

NT2 sử dụng khí tự nhiên để chạy máy phát điện.

Do vậy, bạn sẽ cần theo dõi sự biến động của giá khí tự nhiên. Thông thường, chúng ta sẽ theo dõi gián tiếp thông qua Giá dầu thô thế giới, vì chúng biến động cùng chiều với nhau.

Những yếu tố mức giá khác thì ko với sự biến động nào quá to. Như vậy, ngoài giá nguyên vật liệu là yếu tố mà NT2 ko thể tác động tới, thì những mức giá khác đang được doanh nghiệp cải thiện, tối ưu.

Kết luận:

Như vậy tôi đã hướng dẫn bạn cách đọc 1 bộ Báo cáo tài chính hoàn chỉnh.

Tuy nhiên, chúng ta mới thấy được 1 phần bức tranh của doanh nghiệp.

Những con số vẫn đang đứng độc lập, chưa thể hiện rõ mối quan hệ với nhau, hay thậm chí là mối quan hệ giữa những báo cáo với nhau.

Để làm được điều này, bạn cần phải biết tính toán những chỉ số tài chính và phân tích chúng.

********

PHÂN TÍCH BÁO CÁO TÀI CHÍNH

Phân tích chỉ số tài chính là một phần ko thể thiếu lúc độc giả BCTC. Những chỉ số sẽ giúp bạn:

  • Kiểm tra xem hoạt động của doanh nghiệp đang tăng trưởng hay suy giảm, sức khỏe tài chính ra sao…
  • Ngoài ra, đây còn là phương tiện giúp dự đoán tình hình tài chính của doanh nghiệp trong tương lai.

Lưu ý gì lúc tính toán những chỉ số tài chính

Để kiểm tra được tình hình doanh nghiệp qua những chỉ số tài chính, bạn cần:

  • So sánh với kỳ trước: để kiểm tra xu thế phát triển của doanh nghiệp theo chiều ngang.
  • So sánh với doanh nghiệp cùng ngành, hoặc với trung bình ngành: để kiểm tra điểm mạnh – yếu của doanh nghiệp.
  • Lúc tính toán những chỉ số, bạn cần ưa chuộng xem con số đó thể hiện tính thời khắc, hay thời kỳ để với thể nhận xét đúng nhất về tình hình doanh nghiệp.

Cụ thể: Những chỉ số tài chính được tính từ Bảng CĐKT sẽ là những con số mang tính thời khắc; còn ở trên Báo cáo KQKD sẽ mang yếu tố thời kỳ.

Ở bài viết này, tôi sẽ giới thiệu cho bạn những chỉ số tài chính tiêu biểu, thường được sử dụng trong việc phân tích, kiểm tra doanh nghiệp.

Bước #6: Phân tích khả năng tính sổ

Doanh nghiệp cần phải duy trì được một lượng vốn luân chuyển tuyệt vời để đáp ứng kịp những khoản nợ ngắn hạn, duy trì hàng tồn kho để đảm bảo hoạt động gia công, kinh doanh.

Doanh nghiệp chỉ với thể tồn tại nếu đáp ứng được những nghĩa vụ tính sổ lúc tới hạn.

Để kiểm tra khả năng tính sổ của doanh nghiệp, chúng ta sử dụng những hệ số tính sổ để kiểm tra khả năng tính sổ của doanh nghiệp.

Hệ số khả năng tính sổ hiện hành

Hệ số thể hiện khả năng chuyển đổi tài sản ngắn hạn thành tiền để tính sổ cho những khoản nợ ngắn hạn.

Screenshot 39

Thông thường, hệ số này thấp (đặc trưng là lúc < 1): Doanh nghiệp sẽ gặp khó khăn trong việc tính sổ những khoản nợ. Đây là dấu hiệu báo hiệu rủi ro về tính sổ mà doanh nghiệp với thể gặp phải.

Hệ số này cao cho thấy doanh nghiệp với khả năng chi trả cho những khoản nợ tới hạn.

Tuy vậy, một số trường hợp, hệ số này quá cao chưa chắc đã tốt. Sở hữu thể doanh nghiệp hiện đang sử dụng chưa hiệu quả tài sản của mình.

Muốn kiểm tra xác thực hơn, bạn sẽ cần xem xét thêm điều kiện kinh doanh, tình hình hoạt động thực tế của doanh nghiệp.

Hệ số khả năng tính sổ lãi vay

Nợ của doanh nghiệp sẽ gồm: nợ vay và những khoản phải trả (NCC, người lao động…)

Trong đó, sử dụng nợ vay thì doanh nghiệp phải trả mức giá sử dụng – lãi vay.

Do vậy, bạn cần kiểm tra xem liệu với rủi ro nào trong tính sổ lãi vay của doanh nghiệp hay ko?

Screenshot 40

Một doanh nghiệp vay nợ nhiều, nhưng kinh doanh ko hiệu quả, mức sinh lời của đồng vốn thấp (hoặc thua lỗ) thì khó với thể đảm bảo tính sổ tiền lãi vay đúng hạn.

Hệ số vòng quay những khoản phải thu

Như ở trên, doanh nghiệp chiếm dụng vốn từ NCC, từ người lao động,…

… thì ở chiếu trái lại, doanh nghiệp cũng bị khách hàng chiếm dụng vốn, hình thành nên những khoản phải thu.

Nếu doanh nghiệp cứ liên tục cho khách hàng sắm chịu, mà ko thu tiền, thì ko sớm thì muộn, sẽ ko với đủ tiền để phục vụ cho gia công, kinh doanh.

Như tôi đã kể với bạn ở Báo cáo LCTT, tầm quan yếu của dòng tiền trong doanh nghiệp ra sao?

Và để kiểm tra việc tốc độ thu hồi công nợ (những khoản phải thu) của doanh nghiệp, chúng ta sử dụng Hệ số vòng quay những khoản phải thu:

Screenshot 42

Và lấy 360 ngày (1 năm) chia cho vòng quay những khoản phải thu, ta được:

Screenshot 43

Kỳ thu tiền bình quân cho chúng ta biết: Sau bao lâu, doanh nghiệp sẽ thu được tiền bán hàng?

Hệ số này phụ thuộc vào chính sách bán chịu, chính sách tính sổ của doanh nghiệp.

Hệ số vòng quay hàng tồn kho

Hệ số này phản ánh việc: 1 đồng vốn hàng tồn kho với thể quay vòng bao nhiêu lần trong một kỳ?

Screenshot 46

Thông thường, hệ số vòng quay hàng tồn kho càng to với tức là hàng tồn kho ít, sản phẩm của doanh nghiệp được tiêu thụ nhanh, vốn ko bị ứ đọng ở hàng tồn kho.

Tuy nhiên, để với thể kết luận hệ số vòng quay hàng tồn kho cao là xấu hay tốt. Bạn cần phải xem xét tới đặc điểm ngành nghề kinh doanh, cũng như chính sách hàng tồn kho của doanh nghiệp.

Ví dụ, một doanh nghiệp gia công nhận thấy giá vật liệu đang giảm. Họ sẽ đẩy mạnh việc dự trữ nguyên vật liệu. Lúc đó, hàng tồn kho dự trữ sẽ tăng lên, làm cho vòng quay hàng tồn kho giảm xuống.

Việc sắm được vật liệu với giá rẻ, sẽ làm cho giá thành gia công giảm xuống, từ đó giúp gia tăng lợi nhuận.

Tương tự, bạn cũng sẽ tính được:

Screenshot 51

Ví dụ

Chúng ta sẽ tính toán những chỉ số về khả năng tính sổ của NT2 từ 3 – 5 năm để với thể nhìn thấy xu thế.

BCTC-Khả-năng-thanh-toán

  • Hệ số tính sổ hiện hành: Mặc dù 3 năm vừa rồi, hệ số này với xu thế giảm. Tuy nhiên, vẫn xấp xỉ1, nên khả năng tính sổ của NT2 ko với gì phải lo lắng.
  • Tầm giá lãi vay của NT2 cũng được đảm bảo khá kiên cố, lúc mà hệ số khả năng tính sổ lãi vay được giữ ở mức cao. Và sắp tới, NT2 cũng sẽ trả hết nợ vay.
  • Kỳ thu tiền bình quân của NT2 giảm do ko còn bị EVN chiếm dụng vốn nữa.
  • Vòng quay hàng tồn kho ở đây ko với nhiều ý nghĩa đối với NT2. Bởi vì, hàng tồn kho của doanh nghiệp là dầu DO – vật liệu dự phòng (thuyết minh BCTC) và phương tiện dụng cụ phục vụ cho hoạt động sửa chữa, đại tu nhà máy.

Bước #7: Phân tích đòn bẩy tài chính

Chúng ta sẽ sử dụng Hệ số nợ để kiểm tra.

Screenshot 57

Hệ số này cho chúng ta thấy được tỷ trọng nợ trong tổng nguồn vốn của doanh nghiệp.

Hệ số nợ của doanh nghiệp bao nhiêu là tuyệt vời?

Thật khó để kiểm tra được tỷ lệ nợ như thế nào là tuyệt vời với doanh nghiệp. Tỷ lệ này phụ thuộc vào nhiều yếu tố như: hình thức doanh nghiệp, quy mô doanh nghiệp, hay mục tiêu vay…

Nhưng thông thường…

…Hệ số nợ thấp thể hiện doanh nghiệp với mức độ an toàn cao, rủi ro tài chính thấp.

Trái lại, doanh nghiệp với hệ số nợ cao sẽ tiềm tàng nhiều rủi ro.

Tập đoàn Hoa Sen (Mã CK: HSG) là một ví dụ. Hãy xem BCTC Quý 3.2018 của Tập đoàn.

Tính tới quý 3.2018, nợ phải trả của HSG đạt hơn 18.000 tỷ đồng. Hệ số nợ của doanh nghiệp tăng lên sắp 0,78.

Sẽ chẳng với gì đáng nói nếu như Hoa Sen làm ăn hiệu quả, lợi nhuận tăng trưởng tăng đương với số nợ vay. Đằng này, vay nợ nhiều, nhưng lợi nhuận của Hoa Sen ko tăng mà còn giảm, hàng tồn kho cao và những khoản phải thu ngắn hạn tăng.

Và những yếu tố trên đã dẫn tới, kết quả kinh doanh của Hoa Sen năm sau thấp hơn năm trước, quý sau thấp hơn quý trước.

Bạn còn nhớ Suggestions: Nhận diện sớm rủi ro tài chính từ Bảng cân đối kế toán mà tôi đã giới thiệu ở Bước #2 của bài viết.

NWC của HSG < 0. Như vậy, HSG đang sử dụng nợ ngắn hạn để tài trợ cho đầu tư dài hạn. Điều này là vô cùng mạo hiểm.

Chưa kể tới, trong số 18.000 tỷ đồng nợ phải trả kia, thì với tới 12.000 tỷ đồng là nợ vay ngắn hạn. Như vậy sức ép về lãi vay của HSG ko phải là nhỏ.

Hãy thử tính toán những hệ số khả năng tính sổ!

Liệu bạn với dám đầu tư vào HSG tại thời khắc ngày nay?

  • Tìm hiểu thêm: 6 nhóm chỉ số tài chính (QUAN TRỌNG) cần biết

Bước #8: Phân tích khả năng sinh lời

Doanh nghiệp hoạt động là vì mục tiêu lợi nhuận. Do đó, lợi nhuận sẽ là chỉ tiêu phản ánh hiệu quả của toàn bộ quá trình đầu tư, gia công và kinh doanh.

Thông qua phân tích khả năng sinh lời, bạn sẽ kiểm tra được hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp.

Tỷ suất lợi nhuận sau thuế trên doanh thu

Screenshot 30

Chỉ số này thể hiện: 1 đồng doanh thu thuần thì doanh nghiệp thu về bao nhiêu đồng lợi nhuận sau thuế? Nó phản ánh hiệu quả trong việc quản lý mức giá của doanh nghiệp.

Doanh nghiệp với tỷ lệ ROS ổn định và cao hơn đối thủ là những doanh nghiệp với lợi thế khó khăn to, quản trị mức giá tốt. Thậm chí đây còn là những doanh nghiệp hàng đầu trong lĩnh vực kinh doanh đó.

Tỷ suất lợi nhuận này phụ thuộc vào đặc điểm kinh tế kỹ thuật của ngành kinh doanh, chiến lược khó khăn của doanh nghiệp.

Tỷ suất lợi nhuận gộp (hay Biên lợi nhuận gộp)

“Từ 1 đồng doanh thu thuần, doanh nghiệp thu được bao nhiêu đồng lợi nhuận gộp” – là ý nghĩa của chỉ số này.

Screenshot 31

Chỉ số này phản ánh hiệu quả của việc quản lý mức giá gia công của doanh nghiệp (NVL, nhân lực,..), khả năng tạo ra lợi nhuận cũng như khả năng khó khăn của doanh nghiệp trên thị trường.

Doanh nghiệp duy trì một biên lợi nhuận gộp cao, ổn định qua nhiều năm…

…thường là doanh nghiệp với lợi thế khó khăn tốt, sản phẩm đáp ứng được nhu cầu thị trường.

Lợi thế khó khăn đó với thể là: sản phẩm độc quyền, thương hiệu, mức giá thấp… cũng với thể doanh nghiệp đang tăng trưởng ở một thị trường tiềm năng nhưng lại chưa với nhiều đối thủ khó khăn…

Tỷ suất lợi nhuận sau thuế trên tổng tài sản

Screenshot 32

Hệ số này phản ánh: 1 đồng tài sản tạo ra bao nhiêu đồng LNST? Hay hiệu quả sử dụng tài sản của doanh nghiệp ra sao?

Thông thường, ROA càng cao càng tốt.

Với những doanh nghiệp trong ngành cơ bản như sắt thép, giấy, hóa chất… thì ROA là chỉ tiêu vô cùng quan yếu.

Vì những doanh nghiệp này sử dụng tài sản dài hạn là máy móc, thiết bị… để tăng tỷ suất lợi nhuận. ROA cao thể hiện việc doanh nghiệp quản lý hiệu quả mức giá khấu hao, mức giá đầu vào tốt.

Tỷ suất lợi nhuận sau thuế trên vốn chủ sở hữu

Đây là một chỉ tiêu được những nhà đầu tư ưa chuộng.

Screenshot 33

Hệ số này thể hiện: mức LNST thu được trên mỗi 1 đồng vốn chủ bỏ ra trong kỳ.

ROE càng cao, thể hiện hiệu quả trong việc sử dụng vốn chủ càng cao.

Chỉ số này phản ánh tổng hợp những khía cạnh về trình độ quản trị tài chính, trình độ quản trị mức giá, trình độ quản trị tài sản, trình độ quản trị nguồn vốn của doanh nghiêp.

Dựa và ROE, bạn cũng với thể kiểm tra liệu doanh nghiệp đó với lợi thế khó khăn hay ko?

Những doanh nghiệp với ROE cao (thường trên 20%) và ổn định trong nhiều năm (kể cả lúc thị trường khó khăn) là những doanh nghiệp với lợi thế khó khăn vững bền.

Tuy nhiên, ROE cao quá cũng ko phải là tốt. Hãy chu đáo!

Sở hữu thể hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp ko với gì thay đổi, nhưng doanh nghiệp lại đang sắm lại cổ phiếu quỹ hoặc doanh nghiệp này đang tách ra từ tổ chức mẹ làm cho vốn cổ phần giảm, làm ROE tăng.

Thu nhập một cổ phần thường

Screenshot 34

Chỉ tiêu phản ánh: 1 cổ phần thường trong năm thu được bao nhiêu đồng lợi nhuận sau thuế? Hay còn gọi là chỉ số EPS.

Ví dụ EPS của NT2 năm 2017 đạt 2.768 đồng. Sở hữu tức là: cứ mỗi cổ phiếu bạn sở hữu sẽ nhận được 2.768 đồng LNST.

EPS cao phản ánh năng lực kinh doanh của doanh nghiệp mạnh. Doanh nghiệp với tiền để trả cổ tức cho cổ đông nhiều hơn.

Tuy nhiên, ko phải cứ cổ phiếu với EPS cao là đáng sắm.

Tôi với một ví dụ cho bạn. Hiện cổ phiếu A giá 10.000 đồng với EPS là 1.000 đồng. Cổ phiếu B giá 30.000 đồng, EPS là 1.500 đồng. Lúc đó, chúng ta sẽ lựa tìm cổ phếu A, mặc dù EPS của A thấp hơn.

Bởi vì: với 30.000 đồng, bạn với thể sắm 3 cổ phiếu A, và mỗi năm lợi nhuận bạn với được là 3.000 đồng. Trong lúc đó, nếu lựa tìm B, bạn sắm được 1 cổ phiếu B và lợi nhuận mỗi năm chỉ là 1.500 đồng mà thôi.

Ví dụ

Quay trở lại ví dụ về NT2

BCTC-Khả-năng-sinh-lời

  • Những chỉ số sinh lời của NT2 với sự tăng/giảm khác nhau trong những năm qua. Như tỷ suất lợi nhuận trên doanh thu hay biên lợi nhuận gộp thì với xu thế giảm (do giá khí thời đoạn này tăng, làm mức giá nhiên liệu tăng…);
  • Trong lúc đó, tỷ lệ ROA, ROE với sự cải thiện tích cực.
  • Biên lợi nhuận gộp của NT2 > 12%. Như vậy, NT2 hiện đang với lợi thế khó khăn nhất định trong ngành.

Suggestions: Hệ số Dupont

Hệ số Dupont được sử dụng để phân tích mối liên hệ giữa những chỉ số tài chính. Mô hình giúp chúng ta với thể phát hiện ra những nhân tố chính tương tác tới chỉ tiêu cần phân tích.

Tôi sẽ ví dụ cho bạn mô hình Dupont 5 yếu tố để phân tích chỉ số ROE.

Mo-hinh-Dupont

ROE sẽ phụ thuộc vào 5 yếu tố:

  • Tỷ lệ LNST/LNTT: Hiện doanh nghiệp đang chịu mức thuế suất TNDN là 5%.

Tuy nhiên, đây ko phải lợi thế về thuế của NT2. Bởi những doanh nghiệp điện khác cũng nhận được mức thuế suất ưu đãi tương tự.

  • Tỷ lệ LNTT/EBIT: tác động của mức giá lãi vay tới ROE? Ở ví dụ này, tỷ lệ này ko với sự biến động nào quá to qua những năm.

BCTC Dupont 1

  • Tỷ lệ EBIT/Dthu thuần hay EBIT margin: đây là nhân tố chính tương tác tới ROE của NT2. Tỷ lệ này với xu thế giảm qua từng năm.
  • Tỷ lệ Dthu thuần/TS bquân: thể hiện hiệu quả sử dụng tài sản ngày càng tăng lên.
  • TS bquân/VCSH bquân: 1 công thức khác của đòn bẩy tài chính. Tỷ lệ này với xu thế giảm. Đây là tín hiệu tốt.

Qua phân tích Dupont, chúng ta thấy được rằng: EBIT margin là yếu tố cần được cải thiện nếu doanh nghiệp muốn tăng tỷ suất sinh lời ROE.

Bước #9: Phân tích dòng tiền

Mục tiêu của việc phân tích dòng tiền là kiểm tra năng lực tài chính, cũng như chất lượng dòng tiền tài doanh nghiệp.

Dòng tiền thuần từ hoạt động kinh doanh/Doanh thu thuần

Tỷ lệ này cho chúng ta biết doanh nghiệp nhận được bao nhiêu đồng trên 1 đồng doanh thu thuần?

Mặc dù ko với một con số cụ thể để tham chiếu, nhưng rõ ràng…

… Tỷ lệ này càng cao càng tốt.

Bạn nên so sánh với dữ liệu quá khứ để phát hiện ra những sai khác.

Tỷ suất dòng tiền tự do

Tỷ tiêu này phản ánh chất lượng dòng tiền tài doanh nghiệp. Dòng tiền tự do phản ánh số tiền sẵn với nhằm sử dụng cho những hoạt động của doanh nghiệp.

Screenshot 58

Trong đó:

Dòng tiền tự do (Free Cashflow) = Lưu chuyển tiền thuần từ HĐKD – Dòng tiền đầu tư cho TSCĐ.

Chúng ta phải trừ đi Dòng tiền cho hoạt động đầu tư TSCĐ, bởi vì:

Dòng tiền đầu tư TSCĐ được xem như là để duy trì lợi thế khó khăn và hiệu quả hoạt động cho doanh nghiệp.

Như vậy, dòng tiền tự do càng to, chứng tỏ tình hình tài chính của doanh nghiệp càng tích cực.

BCTC-Chỉ-số-dòng-tiền

Bạn thấy đó, NT2 duy trì được một tỷ lệ dòng tiền thuần từ HĐKD trên Doanh thu thuần khá là cao, >25%. Rất ổn định.

Ngoài đó, vì ko cần phải đầu tư to vào TSCĐ nữa, nên sắp như 100% dòng tiền thuần từ HĐKD được doanh nghiệp thoải mái sử dụng. Cụ thể, chúng đã được sử dụng để chi trả nợ vay, trả cổ tức cho cổ đông…

NT2 khởi đầu trả cổ tức từ năm 2015 với tỷ suất khá cao và đều đặn. Đây cũng là một dấu hiệu tốt, thể hiện tình hình tài chính lành mạnh của doanh nghiệp.

Phân tích xu thế dòng tiền

Để thực hiện phân tích xu thế dòng tiền…

… Số liệu dòng tiền tài từng hoạt động sẽ được cùng dồn theo từng năm.

Mục tiêu là để loại bỏ sự biến động về dòng tiền tại 1 thời khắc cụ thể,

Ngoài ra, việc quan sát dòng tiền trong 1 thời đoạn dài sẽ giúp bạn xác định được doanh nghiệp đang trong thời đoạn nào của chu kỳ kinh doanh.

Đây là yếu tố quan yếu để bạn đưa ra quyết định với nên tài trợ vốn cho doanh nghiệp trong thời đoạn ngày nay hay ko?

BCTC-Xu-hướng-dòng-tiền

Như ở NT2, thời đoạn 2007 – 2011 là thời đoạn đầu tư cho nhà máy, chính vì vậy mà dòng tiền hoạt động đầu tư gia tăng, và dòng tiền hoạt động tài chính cũng tăng tương ứng. Doanh nghiệp đi vay để tài trợ cho dự án.

Tuy nhiên, từ 2011 trở đi, nhà máy khởi đầu đi vào vận hành. Dòng tiền thuần từ HĐKD khởi đầu gia tăng. Hoạt động đầu tư ko còn to như thời đoạn trước, nên dòng tiền đầu tư thời đoạn này chủ yếu là đi ngang.

Dòng tiền thu từ HĐKD ổn định, giúp NT2 chủ động tính sổ những khoản nợ vay. Điều này giúp cho nợ vay của doanh nghiệp giảm dần qua từng năm. Giúp cải thiện sức khỏe tài chính cho doanh nghiệp.

********

WHAT’S NEXT?

Như vậy, chúng ta đã biết cách đọc BCTC và vận dụng những chỉ số tài chính để phân tích doanh nghiệp.

Hãy tập tành siêng năng.

Nhẫn nại, kiên trì và những giọt mồ hôi là sự phối hợp phi thường và bất bại để làm nên thành công! – Napoleon Hill

Tuy nhiên, bạn mới chỉ đi được 1 nửa chặng đường trên con đường đầu tư.

“Định giá doanh nghiệp” là bước tiếp theo bạn cần học để hoàn thiện kỹ năng đầu tư của mình.

Tôi xin giới thiệu tới bạn bài viết: 9 cách định giá đơn thuần nhất trong đầu tư.

Ngoài đó, Worth Investing Masterclass 2.1 – Lớp học đầu tư giá trị trước tiên và duy nhất ở Việt Nam, do GoValue tổ chức cũng sẽ giúp bạn tìm được những thời cơ đầu tư tốt nhất.

Bạn với thể tham khảo thông tin yếu tố về khóa học tại đây: Worth Investing Masterclass 2.1.