Đo vận tốc lan truyền sóng mạch

Thực trạng hiện nay, tỷ lệ người mắc các bệnh lý liên quan đến bệnh động mạch ngoại vi ngày càng cao. Song phần lớn bệnh nhân không được phát hiện kịp thời vì đa số các bệnh lý này không biểu hiện triệu chứng cụ thể. Bệnh có thể phát hiện bằng cách làm xét nghiệm đo vận tốc lan truyền sóng mạch.

Bệnh động mạch ngoại vi là hiện tượng các động mạch ở chân hoặc ở cánh tay bị hẹp hoặc bị tắc nghẽn. Những người mắc các bệnh liên quan đến động mạch ngoại vi thường có biểu hiện suy tuần hoàn ngoại biên, đau chân khi đi lại (đau cách hồi) và gia tăng nguy cơ xuất hiện nhồi máu cơ tim , đột quỵ .

Xét nghiệm đo tốc độ sóng mạch (Pulse Wave Velocity – PWV) là một đo lường gián tiếp độ cứng động mạch trên một đoạn động mạch. Nó được đo bằng cách sử dụng trương lực mạch kế như Complior (Colson, Paris – Pháp) và các SphygmoCor (PWV Medical PTY Limited, Sydney – Úc). Thời gian truyền sóng đo bằng hai trương lực mạch kế đặt trên mạch ngoại vi và khoảng cách giữa chúng được ước tình bằng cách đo trực tiếp trên mặt da. Ước tính này là tương đối trừ khi động mạch giữa hai điểm đo nằm trên một đường thẳng. Điều này khá khó khăn để đo đặc biệt trong trường hợp người béo phì .

Sự co của tâm thất trái đẩy máu vào động mạch chủ lên, việc giãn thành động mạch chủ và tạo ra một sóng áp lực mạch. Sóng mạch tạo ra lan truyền đến các mạch ngoại biên với tốc độ khác nhau, tùy thuộc vào phân đoạn động mạch. Ở những người có động mạch cứng, tốc độ sóng mạch lan truyền nhanh hơn. Vận tốc lan truyền sóng áp lực mạch dựa trên mô hình truyền sóng.

Các yếu tố quyết định của vận tốc lan truyền sóng mạch (PWV) là tính chất đàn hồi của thành động mạch và hình thái học của các động mạch, cũng như độ nhớt máu. Moëns-Korteweg giới thiệu một phương trình PWV xác định như sau:

  • PWV = √[(E. h) / (2r.ρ)]

Trong đó E là Mô-đun đàn hồi của Young, h là độ dày thành mạch, r là bán kính và ρ là tỷ trọng máu (1,05 cho máu).

PWV cũng có thể được tính bằng cách đo thời gian truyền của sóng mạch và khoảng cách giữa hai điểm đo. Vì vậy đo PWV động mạch là phương pháp đơn giản và có thể lặp lại. PWV được tính bằng công thức sau đây:

  • PWV = Khoảng cách/Δt (m/s).

Trong đó: Δt = thời gian truyền sóng.

Thời gian truyền sóng mạch là thời gian trễ giữa sóng mạch đầu gần và sóng mạch đầu xa được xác định bởi phương pháp đo chân đến chân (foot-to-foot). Các chân của sóng mạch là điểm của áp suất tâm trương tối thiểu hoặc nét bắt đầu hướng lên của áp lực tâm thu của sóng mạch. Tuy nhiên, việc xác định chính xác chân của sóng mạch khá khó khi phân tích thủ công.

Khoảng cách giữa hai điểm ghi được đo trên bề mặt cơ thể bằng thước dây. Cách đo khoảng cách này không phải là khoảng cách đúng của sóng mạch đi, chỉ là một ước tính. Bằng cách này có thể đánh giá quá cao khoảng cách sóng truyền ở người béo phì và đánh giá thấp khoảng cách này ở bệnh nhân với động mạch chủ quanh co.