Mẹ Maria qua Kinh Thánh và nghiên cứu lịch sử – Tạp chí đặc biệt

Quảng cáo

Tin Mừng theo Thánh Matthêô chỉ nói về Mẹ Maria như sau:

« Ðức Giêsu Kitô sinh ra thế này:

Maria, mẹ Ngài đã đính ước với Giuse; trước lúc ông bà phối hợp cùng nhau, thì xảy ra là bà đã sở hữu thai do tự Thánh Thần. Giuse, chồng bà, vì là người công chính và ko muốn tố giác bà, thì định thầm lặng ly dị. Sau lúc ông đã quyết tâm như vậy, thì này: Thiên Thần Chúa hiện ra cho ông trong mộng bảo rằng: “Giuse, con của Ðavít, chớ sợ lấy Maria vợ ông: thai sinh nơi bà là do tự Thánh Thần; bà sẽ sinh con, và ông sẽ đặt tên cho người con là Giêsu, vì chính Ngài sẽ cứu dân Ngài khỏi tội lỗi”.

Sự đã xảy ra tất cả là để được nên trọn điều Chúa đã phán nhờ vị tiên tri nói rằng: Này, nữ trinh sẽ thụ thai và sinh con và người ta sẽ gọi tên Ngài là Emmanuel, dịch được là Thiên Chúa ở cùng chúng tôi.

Tỉnh giấc, Giuse đã làm như Thiên Thần Chúa truyền cho ông, và ông đã rước vợ về nhà; và giữa ông và bà ko sở hữu việc giao tri vợ chồng, cả tới lúc bà sinh con, và ông đã đặt tên cho là Giêsu. »

Ngoài đoạn nói trên, chỉ sở hữu vài lần Kinh Thánh nhắc tới Mẹ Maria. Sách Công Vụ Những Tông Đồ cũng chỉ thoáng nhắc tới Mẹ Maria ở phần đầu, rồi sau đó ko nêu tên Mẹ Maria nữa, như thể là những tông đồ đã ko hề giao cho Mẹ Maria một vai trò quan yếu nào trong Giáo hội sơ khai.

Để lấp vào những khoảng trống trong thế cuộc của Mẹ Maria, những cùng đồng Thiên Chúa Giáo thời sơ khai đã viết những Tin Mừng bị xem là « ngụy tác » (apocrype), tức là Kinh Thánh ko được Giáo Hội xác nhận. Tuy sở hữu nêu tên bố mẹ của Maria, những Kinh Thánh này ko mang lại những chứng cứ ko thể chối cãi về thế cuộc của Mẹ Maria, nhưng cho chúng ta thấy rằng ngay từ những cùng đồng Thiên Chúa Giáo trước hết, Đức mẹ đã đóng một vai trò quan yếu. « Người phụ nữ nổi tiếng nhất lịch sử thế giới »

Những nhà sử học, đặc trưng là những nhà viết lịch sử tôn giáo, từ lâu cũng đã ưa chuộng tới nhân vật Mẹ Maria, được xem như là « người phụ nữ nổi tiếng nhất lịch sử thế giới ».

Như đã nói ở trên Kinh Thánh nói rất sơ sài về Mẹ Maria, và ko nói gì về thân thế của Mẹ, nhưng nếu xem lịch Công Giáo thì ta sẽ thấy là ngày 26/07 hàng năm, Giáo Hội lại mừng nữ thánh Anna, được xem như là mẹ của Maria và thánh Gioakim, nhường nhịn như là bố của Maria. Vấn đề là Anna và Gioakim chỉ được nhắc tới trong những Kinh Thánh « ngụy tác », tức là Kinh Thánh ko được Giáo Hội xác nhận, được viết nhiều thập niên sau 4 sách Tin Mừng chính thống ( theo thánh Gioan, thánh Luca, thánh Marcô và thánh Mátthêô ).

Trong cuốn « Marie », xuất bản năm 2004, nhà báo và nhà văn Pháp Jacques Duquesne, cũng là tác giả một cuốn sách về chúa Giêsu, nhắc lại rằng, theo Tin Mừng Giacôbê ( người anh em của Đức Giêsu ), được cho là viết vào nửa sau thế kỷ 2, vợ chồng Anna và Gioakim lúc đó rất đau buồn vì họ ko thể sở hữu con. Đối với người Do Thái thì đây quả là một thảm họa và người phụ nữ hiếm muộn con như Anna thì chẳng khác gì bị nguyền rủa. Gioakim cũng khổ đau ko kém, và để cầu xin Chúa đoái thương, ông đã vào sa mạc để nhịn ăn trong 40 ngày, theo tập quán thời đó.

Đức tin của họ đã được tưởng thưởng, vì những thiên thần sau đó đã hiện ra cho hai người để báo cho Anna và Gioakim rằng họ sẽ sở hữu con. Lúc đứa con ra sinh ra, bà Anna đặt tên là Maria. Bà cũng rất vui sướng, một điều mà Jacques Duquesne cho là đáng ngạc nhiên, vì thời đó truyền thống trọng nam khinh nữ rất nặng nề. Và việc chính bà đặt tên cho con cũng thất thường, vì đó là đặc quyền của người cha.

Cũng như đối với Chúa Giêsu, ko thể nào xác định được Mẹ Maria chào đời lúc nào, nhưng những nhà sử học phỏng đoán Mẹ Maria sinh vào năm 20 hoặc 18 trước Công nguyên, nếu chúng ta dựa vào giả thuyết Chúa Giêsu xuống thế làm người vào khoảng năm 6 hoặc 4 trước Công nguyên. Điều này sở hữu tức thị lúc hạ sinh Chúa Hài Đồng, Đức Mẹ chỉ mới là một thiếu nữ 14 tuổi.

Theo những Kinh Thánh « ngụy tác », Mẹ Maria đã chào đời ở Jerusalem. Chẳng sở hữu chứng cứ lịch sử nào để xác nhận điều đó, vậy mà một số hướng dẫn viên du lịch dám đưa khách tới tham quan căn nhà mà họ khẳng định là nhà của bố mẹ Maria, Anna và Gioakim ! Nhưng nếu dựa theo Tin Mừng theo thánh Luca thì Mẹ Maria sinh ra ở Nazareth, thời đó chỉ là một ngôi làng nhỏ sở hữu vài trăm dân, nằm cách Jerusalem khoảng 100 km về phía bắc.

Theo tác giả Christian Makarian, tác giả cuốn « Marie », xuất bản năm 1995, rất nhiều dân làng lúc đó sống trong những căn nhà được dựng ngay trong những cling đá, bình thuờng họ ăn uống rất thanh đạm với rau quả và cá, chỉ tới những ngày lễ mới được vài miếng thịt, nhưng họ cũng ko phải thiếu đói như ở những vùng khác.

Vào thời vùng Galilê dưới sự chiếm đóng của quân La Mã, người phụ nữ Do Thái chỉ sống dưới chiếc bóng của người chồng, chẳng sở hữu vai trò gì khác ngoài việc sinh con và lo việc nhà. Số phận của Maria lẽ ra cũng đã là như thế. Lúc chấp nhận đính ước với Giuse, một người đàn ông to tuổi hơn rất nhiều (và nhường nhịn như đã sở hữu vợ trước), cô thiếu nữ Maria chắc cũng sẽ chấp thuận với cuộc sống của một người vợ đảm đang, thầm lặng. Nhưng theo Kinh Thánh thì chính người thiếu nữ nghèo hèn này đã được Thiên Chúa mua để mang trong mình Đấng Cứu Thế. Và Tin Mừng này đã được thiên sứ Gabirel báo cho Maria :

« Và này, nơi lòng dạ, người sẽ thụ thai, và sinh con, và người sẽ gọi tên Ngài là Yêsu. Ngài sẽ làm to, và được gọi là Con Ðấng Tối Cao, và Thiên Chúa sẽ ban cho Ngài ngai vàng Ðavit cha Ngài; và Ngài sẽ làm vua trên nhà Yacob cho tới đời đời kiếp kiếp, và vương quyền của Ngài sẽ vô cùng vô tận!”

Nhưng trước lúc vâng phục ý Chúa, cô muốn được Thiên sứ Gabirel « giải trình » : “Ðiều đấy sẽ làm sao được? Vì việc phu thê tôi ko nghĩ tới!” . Chỉ lúc nghe Thiên sứ xác quyết : « Vì với Thiên Chúa, nào sở hữu gì lại là ko sở hữu thể!” Maria mới nói: “Này tôi là tá Chúa, xin hãy thành sự cho tôi theo lời Ngài!”.Theo tác giả J. Duquesne, lúc vâng theo lời Chúa, Maria đã chấp nhận rước vào mình những rủi ro : sở hữu thai trong lúc đã đính ước với Giuse cứng cáp sẽ bị thiên hạ xỉa xói, cứng cáp sẽ khiến cho bố mẹ nhục nhã, đấy là chưa kể sở hữu thể bị tử hình về tội ngoại tình.

Maria, người mẹ trần thế

Nhưng cho dù mang trong mình mầm mống của một tôn giáo mới, Kytô Giáo, Mẹ Maria cùng Thánh Giuse và Chúa Giêsu cũng phải sống theo đúng những quy tắc nghêm ngặt của Do Thái Giáo. Một trong những nghĩa vụ của tín đồ Do Thái Giáo là mỗi năm phải tới hành hương ở Jerusalem vào dịp Lễ Phục Sinh (Do Thái Giáo, mừng sự kiện nguời Do Thái được phóng thích khỏi ách thống trị Ai Cập). Họ phải đi bộ suốt bốn ngày trời cùng với những đồng hương từ Nazareth tới Jerusalem. Sau lễ, họ thường ở lại vài ngày trước lúc trở về vùng Galilê.

Nhưng năm đó, lúc Chúa Giêsu tới tuổi 12, trên đường trở về nhà, Maria và Giuse bị lạc con trai, bèn tức tốc quay lại Jerusalem. Sau mấy ngày trời lo lắng, tìm kiếm vô vọng, hai vợ chồng mới tới ngôi đền Jerusalem thì thấy Chúa Giêsu. Tin Mừng theo Thánh Luca kể lại rằng Chúa Giêsu lúc đấy « đang ngồi giữa giữa những tiến sĩ mà nghe và hỏi họ. Mọi kẻ nghe Ngài đều sửng sốt về trí thông minh và những lời Ngài đối đáp ». Lúc Mẹ Maria trách con : “Này con, vì sao con làm thế? Này cha con và mẹ phải khổ đau tìm con!” Thì Chúa Giêsu đáp lại: “Thì vì sao tìm con? Lại còn ko biết là con phải ở lại nơi nhà Cha con sao?” Một câu trả lời làm cha mẹ Ngài vô cùng sửng sốt. Theo Thánh Luca, ông bà « đã ko hiểu lời Ngài nói với họ ».

Mẹ Maria sở hữu những người con khác ngoài Chúa Giêsu hay ko ? Giáo hội thì vẫn khẳng định rằng Mẹ Maria vẫn đồng trinh tới trọn đời và là Mẹ Thiên Chúa, chỉ toàn tâm toàn ý cho người con duy nhất là Chúa Giêsu, nên ko sở hữu quan hệ vợ chồng, và như vậy là ko sở hữu những người con khác. Vấn đề là trong Kinh Thánh lại thấy nói tới anh chị em của Chúa Giêsu, như Tin Mừng Thánh Marcô sở hữu đoạn viết :

« Ðến ngày Hưu lễ, Ngài lên tiếng giảng trong hội đường; và nhiều người nghe phải ngạc nhiên mà rằng: “Bởi đâu ông đấy được như thế? Và là gì vậy sự khôn ngoan ban xuống cho ông? Cùng những việc quyền năng đấy do tay ông làm ra? Ông đấy ko phải là bác bỏ thợ mộc, con bà Maria và anh em với Yacôbê, Yôsê, Yuđa và Simôn đó ư?… ».

Nhưng Giáo Hội Công Giáo ko bao giờ xem những người đó là anh chị em ruột của Chúa Giêsu, mà chỉ là những người bà con hay những người sở hữu quan hệ họ hàng với Ngài. Một giả thuyết khác thì cho rằng thật ra đó là những người con mà Giuse sở hữu từ vợ trước.

Như nhận xét của Christian Makarian, tuy sẳn lòng làm tôi tớ Thiên Chúa, Maria dầu gì cũng như bao người mẹ khác nơi trần thế, lúc nào cũng ưa chuộng, lo lắng cho con. Cho nên Mẹ Maria chắc là cũng rất khổ tâm lúc thấy con trai của mình sở hữu vẻ như chẳng màng tới quan hệ máu thịt với người đã cưu mang mình, như lời kể của Tin vui theo Thánh Marcô :

« Mẹ Ngài và anh em Ngài tới. Và đứng ngoài, họ sai người vào gọi Ngài. Ngồi xung quanh Ngài sở hữu một đám đông, và người ta nói với Ngài: “Này mẹ Thầy và anh em Thầy đang tìm Thầy ở ngoài “. Ðáp lại Ngài nói với họ: “Ai là mẹ Ta và anh em Ta?” Rồi nhìn quanh mình những người ngồi vòng quanh Ngài, Ngài nói: “Này là mẹ Ta và anh em Ta. Ai làm theo ý Thiên Chúa, thì người đấy là anh chị em và là mẹ Ta”.Thậm chí Tin Mừng theo Thánh Luca sở hữu đoạn :

« Ðang lúc Ngài nói thế, thì giữa quần chúng, một bà chứa tiếng nói với Ngài: “Phúc cho lòng dạ cưu mang ông, và vú ông đã bú!” Lẽ ra đây là dịp để Chúa Giêsu tiếp lời ca tụng mẹ mình, nhưng Ngài lại nói : “Đúng hơn là phúc cho những ai nghe lời Thiên Chúa mà noi giữ”.

“Tín đồ trước hết” của Kitô giáo

Rõ ràng là đối với Giêsu, tuân lời Chúa còn quan yếu hơn là làm mẹ của Con Thiên Chúa. Tuy vậy, Mẹ Maria vẫn ko hề giận con mà trái lại vẫn tin vào Chúa Giêsu, hay nói theo lời của Christian Markarian, Mẹ Maria chính là “tín đồ trước hết” của Kytô giáo trong lịch sử nhân loại. Điều này được thể hiện rõ trong câu chuyện về phép lạ biến nước thành rượu ở tiệc cưới Cana, xứ Galilê, mà Mẹ Maria và những môn đồ của Ngài cũng được mời tới. Tin vui theo thánh Gioan kể lại :

“ Bởi hết rượu, nên mẹ Ðức Yêsu mới nói với Ngài: “Họ ko sở hữu rượu nữa!” Ðức Yêsu đáp lại: “Này bà, giữa tôi và bà, nào sở hữu việc gì? Giờ của tôi chưa tới!” Mẹ Ngài nói với những người hầu: “Ngài sở hữu bảo gì, hãy làm theo!” Ở đó sở hữu đặt sáu chum đá, chiếu theo lệ quán tẩy của người Do Thái, mỗi chum chứa được hai hay ba thùng nước. Ðức Yêsu bảo họ: “Hãy đổ đầy nước những chum!” Và họ đã đổ đầy thấu lợi. Rồi Ngài bảo họ: “Hiện nay hãy múc đem cho ông quản tiệc”. Và họ đã đem đi. Một lúc người quản tiệc nếm thử nước đã hóa thành rượu, mà ông ko biết tự đâu tới – còn những người hầu, những người đã múc nước thì biết – ông mới gọi vị tân lang mà nói: “Phàm người ta, trước tiên ai cũng thết rượu hảo hạng; lúc khách ngà ngà thì đãi rượu xoàng hơn. Còn ông, ông đã giữ rượu hảo hạng cho tới ngày nay!”

Câu nói đầy tin tưởng “Ngài sở hữu bảo gì, hãy làm theo!” chính là lời tuyên xưng đức tin mạnh mẽ nhất mà Mẹ Maria thốt ra. Cũng chính Mẹ Maria cũng đã theo Chúa Giêsu cho tới tận chân Thập Giá, nơi Ngài chịu đóng đinh để cứu chuộc nhân loại, bất lực, đớn đau nhìn đứa con yêu dấu trút tương đối thở cuối cùng. Tin Mừng theo Thánh Gioan kể lại:

« Ðứng bên khổ giá Ðức Yêsu, sở hữu Mẹ Ngài, và người chị em của Mẹ Ngài, Maria (vợ) của Klôpa, và Maria người Magđala. Ðức Yêsu thấy Mẹ Ngài, và môn đồ Ngài yêu mến đứng không tính, thì Ngài nói với Mẹ: “Hỡi bà, này là con bà!” Ðoạn lại nói với môn đồ: “Này là Mẹ con!” Và từ giờ đó, môn đồ đã lĩnh lấy bà về nhà mình ».

Nếu căn cứ theo Tin Mừng theo Thánh Gioan, sau chặng thánh giá, Mẹ Maria đã san sẻ những năm tháng khó khăn với những môn đệ Chúa Giêsu, cùng với họ tiếp tục rao giảng Tin Mừng bất chấp những truy bức, bách hại. Sách Công Vụ những Tông Đồ chứng thực Mẹ Maria thuộc “ thành phần cùng đoàn tiên khởi”:

“ Lúc vào rồi, họ lên lầu trên, chỗ họ lưu ngụ: (những ông) Phêrô, Yoan, Yacôbê, Anrê, Philip, Thôma, Barthôlômêô, Matthêô, Yacôbê (con) của Alphê, Simôn Nhiệt Thành, Yuđa (con) của Yacôbê.Hết thảy họ đồng tâm nhất trí chuyên cần nguyện cầu, cùng với những phụ nữ, và Maria, mẹ Ðức Yêsu và những anh em Ngài.”

Sự xác nhận muộn màng

Nhưng trong suốt một thời kì dài, Giáo Hội Công Giáo hầu như quên lãng Mẹ Maria. Chỉ tới năm 431, Giáo Hội lần trước hết mới khẳng định Mẹ Maria cũng là Mẹ Thiên Chúa và Chúa Giêsu là Con Thiên Chúa và cũng chính là Thiên Chúa. Nhưng nếu chiếu theo Kinh Thánh thì Mẹ Maria cũng là một con người, tức là cũng mắc Tội tổ tông như bao người khác, làm sao sở hữu thể hạ sinh một đứa trẻ là Thiên Chúa như Giêsu?

Để trả lời cho câu hỏi này, Giáo Hội đã dựa trên một đoạn trong Kinh Thánh, cụ thể một đoạn trong Tin Mừng theo Thánh Luca nói về chuyện thiên thần Gabriel được Thiên Chúa sai tới để nói với trinh nữ Maria : « Vui lên ! Hởi người đầy ơn phúc ! Chúa ở cùng người ! ». Vì được đầy ơn phúc của Chúa, cho nên tuy bố mẹ là con người, Mẹ Maria ko bị nhiễm Tội tổ tông, hay Nguyên tội, cho nên Giáo hội mới gọi là Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội.

Chính Giáo hoàng Pio IX đã đề ra giáo thuyết nói trên vào ngày 08/12/1845. Cụ thể là Đức Mẹ được xóa tội tổ tông và tuy là một tạo vật của Thiên Chúa, nhưng Mẹ vẫn gần gụi với con người, là người dẫn dắt nhân loại theo con đường cứu rỗi.

Nhưng Đức Mẹ đã kết thúc thế cuộc trần gian như thế nào ? Đọc Kinh Thánh người ko biết được là Đức Mẹ đã qua đời lúc nào, trong hoàn cảnh như thế nào. Chỉ tới ngày 01/11/1950, sau lúc tham khảo ý kiến những giám mục và nhận được sự đồng thuận nhất trí của những vị này, Giáo hoàng Pio XII mới lengthy trọng công bố rằng Đức Maria đồng trinh, Mẹ Thiên Chúa, sau lúc kết thúc thế cuộc trần gian, cả hồn lẫn xác đã về trời trong vinh quang quẻ của Thiên Chúa.

Trong lịch Đạo gia tô, ngày 15/08 được quy định là Lễ Đức Mẹ Hồn Xác Lên Trời và là ngày nghỉ lễ chính thức ở một số quốc gia châu Âu. Còn cụm từ « Mẹ Giáo Hội » chỉ khởi đầu sở hữu từ cuối Công đồng Vatican 2 (năm 1963). Vào lúc đó, Giáo hoàng đã tuyên bố Mẹ Maria là Mẹ Giáo Hội, tức là mẹ của toàn thể giáo dân và những vị chăn cừu.

Những di tích về Mẹ Maria

Tiểu vương cung Thánh đường Truyền tin ở Nazareth đã được xây tại nơi được cho là nơi mà thiên sứ Gabriel đã hiện ra để báo tin Đức Trinh Nữ Maria được thụ thai Chúa Giêsu nhờ ơn Thánh thần. Trong nhà thờ này sở hữu một bàn thờ được cho là phế truất tích của ngôi nhà mà Đức Mẹ sống vào thời thơ ấu. Cũng tại Nazareth, sở hữu một nguồn nước mà Đức Mẹ vẫn tới để lấy nước

Ở Thổ Nhĩ Kỳ, sở hữu một căn nhà gọi là Nhà của Đức Trinh Nữ Maria. Tuy Giáo Hội chưa chưa hề xác nhận hay phủ nhận tính xác thực của ngôi nhà này, tuy nhiên hàng đoàn người hành hương vẫn tới thăm căn nhà này, từ lúc phát hiện ra địa điểm này vào thế kỷ 19. Họ tin rằng, sau lúc Chúa Giêsu bị đóng đinh, để tránh bị bách hại, Đức Mẹ Maria đã được thánh Gioan đưa từ Jerusalem tới sống trong ngôi nhà bằng đá này cho tới lúc Đức Mẹ Lên Trời (theo giáo lý Công Giáo) hoặc Đức Mẹ An Giấc (theo giáo lý Chính Thống Giáo Đông Phương).

Giáo hội Kitô giáo Đông Phương thì tin là Đức Trinh Nữ Maria đã được mai táng tại thung lũng Kidron, ở chân núi Olives, phía Đông Jerusalem và tại nơi đây hiện nay sở hữu Nhà thờ mộ Trinh Nữ Maria.

Thư TinHãy nhận thư tin hàng ngày của RFI: Bản tin thời sự, phóng sự, phỏng vấn, phân tích, chân dung, tập san

Đăng ký

Tải ứng dụng RFI để theo dõi toàn bộ thời sự quốc tế

Download_on_the_App_Store_Badge_VN_RGB_blk_100217 google-play-badge_vi

Leave a Reply