Logic – Wikipedia tiếng Việt

Logic (hợp lý, hữu lý, hàm lý) hay luận lý học, từ tiếng Hy Lạp cổ đại λόγος (logos), nghĩa nguyên thủy là từ ngữ, hoặc điều đã được nói, (nhưng trong nhiều tiếng nói châu Âu đã trở thành mang ý tức thị suy nghĩ hoặc lập luận hay lý trí). Logic thường được nhắc tới như là một ngành nghiên cứu về tiêu chí giám định những luận cứ, mặc dù khái niệm xác thực của logic vẫn là vấn đề còn đang được tranh biện giữa những triết nhân. Tuy nhiên lúc môn học được xác định, nhiệm vụ của nhà logic học vẫn như cũ: làm đẩy mạnh tiến bộ của việc phân tích những suy luận mang hiệu lực và suy luận ngụy biện để người ta mang thể phân biệt được luận cứ nào là hợp lý và luận cứ nào mang chỗ ko hợp lý.

Theo truyền thống cuội nguồn, logic được nghiên cứu và khảo sát như thể một nhánh của triết học. Kể từ giữa thế kỉ 19 logic đã thường được nghiên cứu và khảo sát trong toán học và luật. Sắp đây nhất logic được vận dụng vào khoa học máy tính và trí tuệ tự tạo. Là một ngành khoa học hình thức, logic nghiên cứu và khảo sát và phân loại cấu trúc của những chứng minh và khẳng định và những lý lẽ, cả hai đều trải qua việc khảo sát và nghiên cứu những hệ hình thức của việc suy luận và qua sự khảo sát và nghiên cứu lý lẽ trong ngôn từ tự nhiên. Tầm bao quát của logic do vậy là rất rộng, đi từ những đề tài cốt lõi như là khảo sát và nghiên cứu những lý lẽ ngụy biện và nghịch lý, tới những nghiên cứu và phân tích chuyên viên về lập luận, ví dụ tiêu biểu lập luận mang Phần Trăm đúng và những lý lẽ mang tương quan tới quan hệ nhân quả. Ngày nay, logic còn được sử dụng thông dụng trong lý thuyết lý luận .

Qua suốt quá trình lịch sử, đã mang nhiều sự quan tâm trong việc phân riêng biệt luận tốt và lập luận ko tốt, và do đó logic đã được nghiên cứu trong một số dạng ít nhiều là thân thuộc đối với chúng ta. Logic Aristotle chủ yếu quan tâm tới việc dạy lý luận thế nào cho tốt, và ngày nay vẫn được dạy với mục đích đó, trong lúc trong logic toán học và triết học phân tích (analytical philosophy) người ta nhấn mạnh vào logic như là một đối tượng nghiên cứu riêng, và do vậy logic được nghiên cứu ở một mức độ trừu tượng hơn.

Những quan tâm về những loại logic khác nhau cho thấy rằng logic ko phải là một ngành mang thể nghiên cứu tách biệt. Trong lúc logic thường mang vẻ sự xúc tiến chính nó, môn học này phát triển tốt nhất lúc lý do mà chúng ta quan tâm tới logic được đặt ra một cách rõ ràng.

Một trong những tác phẩm logic sớm nhất còn sống sót tới thời nay là của Aristotle. [ 1 ] Logic của Aristotle được gật đầu thoáng đãng trong khoa học và toán học và vẫn còn được sử dụng thoáng đãng ở phương Tây tới đầu thế kỉ 19. [ 2 ] Hệ thống logic của Aristotle tương thích cho việc trình làng suy diễn giả thiết, [ 3 ] và logic quy nạp. [ 4 ] Ở châu Âu, trong cuối thời kỳ trung đại, mang nhiều nỗ lực nhằm mục đích chứng tỏ những tư tưởng của Aristotle thích hợp với niềm tin Cơ Đốc. Trong suốt thời kỳ Trung kỳ Trung thế kỉ, logic trở thành đề tài chính của những nhà triết học, những người muốn tham gia vào những cuộc tranh luận triết học về nghiên cứu và phân tích logic học .Logic trong triết học Hồi giáo, đặc thù quan yếu là logic của Avicennia, chịu tác động tác động to từ logic của Aristotle. [ 5 ]Tại Ấn Độ, những thay đổi trong phe phái triết học, gọi là Nyaya, tiếp nối từ thời cổ đại tới đầu thế kỉ 18 với phe phái Navya-Nyaya. Tới trước thế kỉ 16, nó đã tăng trưởng những triết lý giống với logic tân tiến. [ 6 ]

Logic tam đoạn luận[sửa|sửa mã nguồn]

Tác phẩm Organon là một dự án của Aristotle về logic, với Phân tích tiên nghiệm (Prior Analytics) làm nên dự án rõ ràng trước tiên về ngành logic hình thức và giới thiệu hình thức tam đoạn luận. Những phần thuộc về tam đoạn luận, cũng còn được biết tới dưới chiếc tên lôgic cựu truyền hay lôgic hạng tử (term logic), là sự phân tích những suy đoán thành những mệnh đề gồm hai hạng tử liên quan với nhau bởi một trong số một số những quan hệ định trước, và trình diễn của sự suy luận bằng tam đoạn luận bao gồm 2 mệnh đề mang chung một hạng tử với vai trò giả thuyết, và một kết luận là một mệnh đề chứa hai hạng tử chưa mang quan hệ với nhau trong giả thuyết.

Vào thời Cổ đại và thời Trung thế kỉ ở châu Âu, dự án của Aristotle được xem như là hình ảnh của một hệ thống đã được phát triển đầy đủ. Đó ko phải là hệ thống duy nhất: những triết nhân khắc kỷ (Stoics) đã đưa ra một hệ thống logic mệnh đề đã được nghiên cứu bởi những nhà logic học thời Trung thế kỉ; và sự tuyệt vời của hệ thống Aristotle cũng ko phải là ko mang tranh biện; ví dụ như vấn đề tổng quát hóa nhiều lần được nhìn thấy trong thời trung thế kỉ. Tuy nhiên, những vấn đề với hệ thống tam đoạn luận ko được xem là cần mang những giải pháp mang tính cách mệnh.

Ngày nay, một số học giả cho rằng hệ thống Aristotle nhìn chung là ko mang trị giá gì hơn ngoài trị giá lịch sử (mặc dù mang một số quan tâm tới việc mở rộng logic hạng tử), nó được xem là đã bị lỗi thời bởi sự ra đời của lôgic mệnh đề và phép tính vị từ (predicate calculus). Những người khác sử dụng lôgic Aristotle trong lý thuyết lý luận để tạo điều kiện cho việc phát triển và xem xét kỹ càng những sơ đồ lý luận sử dụng trong trí tuệ nhân tạo và trong pháp luật.

Logic vị từ[sửa|sửa mã nguồn]

Môn Logic như được nghiên cứu ngày nay rất khác với môn học đã được nghiên cứu trước đây, và sự khác biệt chính là sự phát minh của logic vị từ. Trong lúc logic tam đoạn luận của Aristote định ra những dạng thức cho những phần mang liên quan với nhau trong mỗi suy đoán, logic vị từ cho phép những câu được phân tích thành chủ đề và những luận cứ theo nhiều cách khác nhau, do vậy cho phép logic vị từ khắc phục được vấn đề tổng quát hóa nhiều lần – vấn đề đã làm bối rối những nhà logic học thời trung thế kỉ. Với logic vị từ, lần trước tiên, những nhà logic học đã mang khả năng đưa ra những phép lượng hóa (quantifiers) đủ tổng quát để diễn tả mọi luận cứ mang mặt trong tiếng nói tự nhiên.

Sự khám phá ra logic vị từ thường được coi là công của Gottlob Frege, người cũng được xem là một trong những sáng lập viên của ngành triết học phân tích, nhưng dạng phát biểu mang hệ thống thông dụng nhất ngày nay của logic vị từ là logic hàng đầu (first-order logic) được trình bày trong cuốn sách Những nguyên lý về logic lý thuyết (Grundzüge der theoretischen Logik) của David Hilbert và Wilhelm Ackermann vào năm 1928. Tính tổng quát mang tính phân tích của logic vị từ cho phép hình thức hóa toán học và đẩy mạnh nghiên cứu về lý thuyết tập hợp, cho phép sự phát triển của cách tiếp cận của Alfred Tarski đối với lý thuyết mô phỏng; và ko quá lời lúc nói rằng nó là nền tảng của logic toán học hiện đại.

Hệ thống nguyên thủy của Frege về logic vị từ ko phải là hàng đầu mà là bậc hai. Logic bậc hai được bảo vệ can đảm và mạnh mẽ nhất bởi George Boolos và Stewart Shapiro ( trước những phê phán của Willard Van Orman Quine và những người khác ) .

Logic mô thái[sửa|sửa mã nguồn]

Trong tiếng nói, tính mô thái nói tới hiện tượng những phần của một câu mang thể bị thay đổi về ngữ nghĩa bởi những động từ đặc thù hay những tiểu từ cách thức. Ví dụ, "Chúng ta đi xem trận đấu" mang thể sửa lại thành "Chúng ta nên đi xem trận đấu", và "Chúng ta mang thể đi xem trận đấu"" và mang thể "Chúng ta sẽ đi xem trận đấu". Một cách trừu tượng hơn, chúng ta mang thể nói rằng tính mô thái tác động tới những hoàn cảnh trong đó chúng ta muốn một khẳng định được thỏa mãn.

Những nghiên cứu về mô thái trong logic đã mang từ Aristotle. Ông đã quan tâm tới mô thái của sự cần thiết và những khả năng – hai thứ mà ông thấy rằng chúng mang tính đối ngẫu theo kiểu tính đối ngẫu De Morgan. Trong lúc việc nghiên cứu sự cần thiết và những khả năng vẫn còn quan yếu đối với những triết nhân, mang rất ít đổi mới trong logic cho tới thời của những nghiên cứu quan yếu của Clarence Irving Lewis vào năm 1918. Ông đã hệ thống hóa một họ những hệ thống tiên đề khó khăn lẫn nhau của alethic modalities. Dự án của ông đã mở ra một hướng cho một loạt những dự án trong đề tài này, mở rộng những loại mô thái đã được xem xét để bao gồm cả logic nghĩa vụ (deontic logic) và logic tri thức (Epistemic logic). Dự án hạt giống của Arthur Prior ứng dụng cùng một tiếng nói hình thức để xử lý logic thời kì (temporal logic). Dự án này đã mở đường cho việc kết hợp hai ngành học này. Saul Kripke khám phá ra (cùng với những đối thủ) lý thuyết của ông về khung ngữ nghĩa, nó đã cách mệnh hóa những kỹ thuật hình thức hiện mang cho những nhà logic học về logic hình thức và đưa và một cách nhìn mới vấn đề mô thái theo hướng lý thuyết đồ thị và đã dẫn tới nhiều ứng dụng trong những ngành tiếng nói tính toán và khoa học máy tính, chẳng hạn như logic động (dynamic logic).

Suy diễn và lập luận[sửa|sửa mã nguồn]

Như đã nói ở trên, vào thời trung thế kỉ, động cơ cho việc khảo sát và nghiên cứu logic là để ta hoàn toàn mang thể học cách phân biệt giữa luận cứ tốt với luận cứ ko tốt, nhờ đó hoàn toàn mang thể tranh luận và diễn thuyết hiệu suất cao hơn, và cũng có nhẽ rằng để trở thành một người tốt hơn .

Động cơ này vẫn còn tồn tại, mặc dù nó ko còn đóng vai trò trung tâm trong bức tranh toàn cảnh của logic; thông thường, logic biện chứng sẽ cấu thành trung tâm của một khóa học về tư duy phê phán (critical thinking), một khóa đề xuất ở nhiều trường đại học, đặc thù là những trường theo mô phỏng của Mỹ.

Logic toán học[sửa|sửa mã nguồn]

Logic toán học thực sự nói về hai lãnh vực nghiên cứu và khảo sát khác nhau : thứ nhất là vận dụng của những kỹ thuật trong ngôn từ hình thức vào toán học và lập luận toán học, và thứ hai, theo một hướng khác, sự vận dụng của những kỹ thuật trong toán học vào việc màn trình diễn và nghiên cứu và phân tích logic hình thức .Những vận dụng sớm nhất của toán học và hình học trong quan hệ với logic và triết học truy ngược về những người Hy Lạp cổ đại như Euclid, Plato, và Aristotle. Nhiều triết nhân cổ đại và trung thế kỉ khác đã vận dụng những thông minh độc đáo và chiêu thức toán học vào những khẳng định kiên cố triết học của họ .

Nỗ lực táo tợn nhất để ứng dụng logic vào toán học kiên cố là chủ nghĩa luận lý (logicism) do những triết nhân kiêm nhà logic như Gottlob Frege và Bertrand Russell đi tiên phong: ý tưởng là những lý thuyết toán học là những điều khẳng định mang tính logic, và chương trình cần chứng minh điều này bằng cách suy giản toán học về logic. Nhiều quyết tâm khác nhau để tiến hành việc này đã gặp phải một loạt những thất bại, từ việc dự án của Frege trong dự án Grundgesetze bị nghịch lý Russell làm cho lụn bại, tới sự thất bại của chương trình Hilbert trước định lý Gödel về sự ko toàn vẹn (của bất kì hệ thống logic nào).

Cả khẳng định của Chương trình Hilbert và sự phủ nhận nó bởi Gödel đều dựa trên những dự án của họ, thiết lập nên lãnh vực thứ hai của logic toán học, ứng dụng của toán học vào logic dưới hình thức lý thuyết chứng minh. Mặc cho thực chất phủ định của những định lý về sự ko toàn vẹn, định lý Gödel về sự toàn vẹn, một kết quả trong lý thuyết mô phỏng và một ứng dụng khác của toán học vào logic, mang thể được hiểu như là một
cách cho thấy logicism đã sắp đạt tới tính đúng đắn như thế nào: bất kì lý thuyết toán nào được khái niệm chặt chẽ đều mang thể được thâu tóm một cách xác thực bởi một lý thuyết logic hàng đầu; tính toán chứng minh của Frege đủ
để mô tả toàn bộ toán học tuy ko tương đương với nó. Do vậy chúng ta thấy được hai ngành đó tương trợ lẫn nhau như thế nào.

Nếu như lý thuyết chứng minh và lý thuyết mô phỏng đã là hạ tầng của logic toán học, thì chúng chỉ là hai trong bốn trụ cột của ngành học đó. Lý thuyết tập hợp bắt nguồn trong sự nghiên cứu của Georg Cantor về sự vô hạn, và nó đã là nguồn của nhiều vấn đề quan yếu và thách thức nhất trong logic toán học, từ định lý Cantor, qua vị thế của Tiên đề của sự chọn lựa (Axiom of Choice) và nghi vấn về sự độc lập của giả thuyết về tính liên tục (continuum hypothesis), tới những tranh cãi hiện đại về những tiên đề về số đếm cực to (large cardinal).

Lý thuyết đệ quy thu tóm ý tưởng của việc tính toán với những toán hạng logic và số học; thành tựu cổ điển nhất của lý thuyết này là tính ko quyết định được của bài toán Entscheidungsproblem mà Alan Turing đã tìm ra, và trình bày của ông về luận đề Church-Turing. Ngày nay, lý thuyết đệ quy liên quan chủ yếu tới bài toán tinh vi hơn về những lớp của độ phức tạp tính toán(complexity class) — lúc nào thì bài toán mang thể giải được một cách hiệu quả? — và sự phân loại về mức độ ko giải được.

Logic triết học[sửa|sửa mã nguồn]

Logic triết học thao tác với những miêu tả hình thức của ngôn từ tự nhiên. Đầy đủ những triết nhân giả sử rằng phần đông những lập luận đúng đắn " thông thường " hoàn toàn mang thể được thu tóm bởi logic, nếu như người ta hoàn toàn mang thể tìm được giải pháp đúng đắn để dịch từ ngôn từ thường thì thành logic. Về thực chất, logic triết học là một sự liên tục của ngành khoa học truyền thống lịch sử được gọi là " Logic " trước lúc nó bị hất cẳng bởi sự ý tưởng ra logic toán học. Logic triết học mang một mối chăm sóc to hơn tới mối quan hệ giữa ngôn từ tự nhiên và logic. Kết quả là, những nhà logic triết học đã góp phần rất nhiều vào sự tăng trưởng của logic ko chuẩn ( v. d., logic tự do, logic thời ) cũng như là những lan rộng ra khác của logic thượng cổ ( v. d., logic mô thái ), và những ngữ nghĩa ko chuẩn cho những loại logic tương tự ( v. d., kỹ thuật Kripke về sự nhìn nhận trội trong ngữ nghĩa của logic ) .Logic và triết học ngôn từ mang liên hệ mật thiết với nhau. Triết học ngôn từ mang tương quan tới khảo sát và nghiên cứu về tương tác giữa ngôn từ và tâm lý. Logic mang một tác động tác động ngay thức thì trên những lãnh vực nghiên cứu và khảo sát đó. Nghiên cứu logic và mối tương quan giữa logic và ngôn từ thường thì hoàn toàn mang thể giúp một người tổ chức triển khai lý lẽ của họ một cách tốt hơn và giúp phê phán những lý lẽ của người khác. Nhiều lý lẽ thông dụng chứa đầy những lỗi do tại nhiều người ko được huấn luyện và huấn luyện logic và ko biết cách trình diễn một lý lẽ thế nào cho đúng .Triết học ngôn từ đã trải qua một thời kỳ phục hưng trong thế kỉ 20 bởi khu dự án của Ludwig Wittgenstein .

Logic và thống kê giám sát[sửa|sửa mã nguồn]

Logic là nội dung TT của khoa học máy tính từ lúc ngành này được hình thành : khu dự án của Alan Turing về Entscheidungsproblem theo sau từ khu dự án của Kurt Gödel về những định lý về sự ko toàn vẹn, và khái niệm của những máy tính dành cho mục tiêu tổng quát bắt nguồn từ khu dự án này đã mang tầm quan yếu mang tính nền tảng so với những nhà phong cách thiết kế máy tính trong những năm 1940 .Trong những năm 1950 và 1960, những nhà nghiên cứu Dự kiến rằng lúc tri thức của con người hoàn toàn mang thể được màn trình diễn bằng logic và những ký hiệu toán học, sẽ mang năng lực tạo ra một máy tính mang năng lực lập luận, hay nói cách khác là trí tuệ tự tạo. Điều này hóa ra là khó khăn vất vả hơn đã Dự kiến do sự phức tạp trong lập luận của con người. Trong lập trình logic, một chương trình gồm mang một tập hợp những tiên đề và những luật. Những mạng lưới hệ thống lập trình logic như Prolog giám sát những hệ quả của những tiên đề và luật để vấn đáp một truy vấn .Ngày nay, logic được ứng dụng thoáng rộng trong những lãnh vực của trí tuệ tự tạo, và khoa học máy tính, và những ngành này phân phối một nguồn dồi dào những bài toán trong logic hình thức và phi hình thức. Lý thuyết lý luận là một ví dụ tốt cho thấy logic được vận dụng vào trí tuệ tự tạo như thế nào .Thêm vào đó, máy tính hoàn toàn mang thể được sử dụng như phương tiện cho những nhà logic học. Ví dụ, trong logic hình tượng và logic toán học, những chứng tỏ bởi con người hoàn toàn mang thể được tương hỗ bởi máy tính. Sử dụng chứng minh định lý tự động hóa, máy tính hoàn toàn mang thể tìm ra và rà soát những chứng tỏ, cũng như là thao tác với những chứng tỏ quá dài cho việc viết ra

Lý thuyết lý luận[sửa|sửa mã nguồn]

Lý thuyết lý luận là một ngành khảo sát và nghiên cứu về logic ko hình thức, những điều ko thường ngày, và những nghi vấn phê phán tương quan tới những trường hợp trong thực tiễn hàng ngày. Những hội thoại đơn cử hoàn toàn mang thể được nghiên cứu và phân tích và xem xét để làm lộ ra những giả thuyết, Tóm lại, và những điều vô lý. Lý thuyết lý luận ngày này được vận dụng trong trí tuệ tự tạo và luật .

Những điều còn tranh cãi trong logic[sửa|sửa mã nguồn]

Như là tất cả chúng ta đã thấy là mang sự ko chấp thuận đồng ý về việc như thế nào là logic, cũng mang những sự ko tương đồng về những trị giá thực sự trong logic .

Hai trị giá và quy luật loại trừ trị giá giữa[sửa|sửa mã nguồn]

Logic được đàm đạo bên trên đều gọi là " lưỡng trị giá " hay là " mang hai trị giá " ; tức thị, chúng được hiểu một cách tự nhiên nhất như thể chia những đề xuất ra thành đề xuất đúng hoặc đề xuất sai. Những mạng lưới hệ thống từ bỏ hai trị giá được biết tới như là logic ko thượng cổ .Vào năm 1910 Nicolai A. Vasiliev bỏ đi quy luật loại trừ trị giá giữa và quy luật xích míc và ý kiến đề nghị luật trị giá thứ tư bị loại trừ và loại logic gật đầu xích míc. Trong đầu thế kỉ 20 Jan Łukasiewicz nghiên cứu và khảo sát sự lan rộng ra của những trị giá truyền thống lịch sử đúng / sai để gồm mang một trị giá thứ ba, " hoàn toàn mang thể ", do vậy ý tưởng ra logic ba trị giá, hệ logic đa trị giá tiên phong .Logic trực quan được ý kiến đề nghị bởi L.E.J. Brouwer như là logic đúng đắn cho việc lý luận về toán học, dựa trên sự từ bỏ của ông về luật loại trừ trị giá giữa như là một phần của chủ nghĩa trực quan của ông. Brouwer từ bỏ những công thức mạng lưới hệ thống trong toán học, nhưng học trò của ông là Arend Heyting khảo sát và nghiên cứu logic trực quan một cách khuôn mẫu, cũng như Gerhard Gentzen. Logic trực quan đã được chăm sóc nhiều bởi những nhà khoa học máy tính, chính do nó là một logic thiết kế xây dựng, và do vậy là một loại logic mà những máy tính hoàn toàn mang thể làm được .Modal logic ko đúng với những điều kiện kèm theo, và do vậy thường được ý kiến đề nghị như thể một ngành logic ko thượng cổ. Tuy nhiên, modal logic thường thì được hệ thống hóa với nguyên tắc loại trừ trị giá chính giữa, và ngữ nghĩa quan hệ của nó là hai trị giá, do vậy sự gộp chung này là còn tranh biện. Mặt khác, modal logic hoàn toàn mang thể được sử dụng để mã hóa những logic ko thượng cổ, ví dụ như logic trực quan .

Logic như là logic mờ (fuzzy logic) từ đó đã được đưa ra với vô hạn những trị giá "mức độ của sự thực", trình diễn bằng một số thực giữa 0 và 1. Xác suất Bayesian mang thể được thông dịch như là một hệ thống logic mà xác suất là trị giá sự thực khách quan.

Hệ quả : ngặt nghèo hay quan yếu ?[sửa|sửa mã nguồn]

Rõ ràng là khái niệm hệ quả được hệ thống hóa trong logic cổ điển ko suy diễn một cách thoải mái vào tiếng nói tự nhiên thông qua "nếu… thì…", do một số vấn đề gọi là nghịch lý của những hệ quả cần thiết.

Loại những nghịch lý thứ nhất gồm mang những sự kiện ko mang thật, ví dụ tiêu biểu như thể " Nếu mặt trăng được làm từ phô mát màu xanh, thì 2 + 2 = 5 ", là điều làm điên đầu chính bới ngôn từ tự nhiên ko ủng hộ nguyên tắc bùng nổ. Loại bỏ loại những nghịch lý này là nguyên do dẫn tới sự hợp thức hóa của C. I. Lewis về hệ quả ngặt nghèo, mà sau cuối dẫn tới những loại logic xem xét lại một cách phối hợp và hợp lý ví dụ tiêu biểu như logic tương quan .

Loại những nghịch lý thứ hai liên quan tới những giả thuyết dư thừa, đưa ra những đề nghị sai trái rằng chúng ta biết điều sau bởi vì điều trước đó: do đó "nếu như người đàn ông đó trúng cử, ông ngoại sẽ qua đời" sẽ hết sức đúng nếu như ông ngoại lỡ ở trong những giai đoạn cuối cùng của một căn bệnh ko thể nào qua khỏi, ko cần biết tới viễn cảnh về sự bầu cử của người đàn ông đó. Những câu phát biểu tương tự vi phạm châm ngôn Gricean về sự liên quan thích hợp, và mang thể được mô phỏng bằng những loại logic loại bỏ nguyên lý tăng dần của sự kế thừa, chẳng hạn như logic liên quan (relevance logic).

Thỏa hiệp với điều ko hề[sửa|sửa mã nguồn]

Liên quan sắp hơn tới những nghi vấn đem lại từ những nghịch lý của hệ quả mang tới những đề nghị thích hợp rằng logic phải thỏa hiệp với những điều ko nhất quán. Logic liên quan và logic nhất quán ghép là những cách tiếp cận quan yếu nhất ở đây, dù cho điều quan tâm là khác nhau: một hệ quả quan yếu của logic cổ điển và một số đối thủ của nó, ví dụ như logic trực quan, là chúng tôn trọng quy luật bùng nổ, nghĩa làm logic sẽ sụp đổ nếu như nó mang khả năng suy ra được một điều tranh chấp. Graham Priest, người ủng hộ chính của dialetheism, đã lập luận cho sự nhất quán ghép nối (paraconsistency) trên những nền tảng đáng ngạc nhiên rằng trong thực tế, mang những điều tranh chấp thực sự đúng (Priest 2004).

Mang phải logic mang tính thực nghiệm ? jk[sửa|sửa mã nguồn]

Vị trí của những quy luật logic trong nhận thức luận là gì? Loại lập luận nào là thích hợp cho việc phê phán những nguyên lý nổi tiếng của logic? Trong một bài báo gây tác động to tựa đề Mang phải logic mang tính thực nghiệm? Hilary Putnam, xây dựng trên một đề nghị của W.V. Quine, lập luận rằng nhìn chung việc logic mệnh đề mang một vị trí trong nhận thức luận tương tự như những sự kiện trong vũ trụ vật lý, chẳng hạn như những định luật cơ học hay của thuyết tương đối, và đặc thù là những gì những nhà vật lý đã biết được về vật lý lượng tử đưa ra một trường hợp thuyết phục cho việc loại bỏ một số nguyên lý thân thuộc của logic cổ điển: nếu như chúng ta muốn là những người theo chủ nghĩa hiện thực về những hiện tượng vật lý mô tả bởi vật lý lượng tử, thì chúng ta nên bỏ nguyên tắc phân phối, thay thế logic cổ điển bởi logic lượng tử (quantum logic) đưa ra bởi Garrett Birkhoff và John von Neumann.

Một bài báo khác cùng tên bởi Sir Michael Dummett lập luận rằng mong muốn của Putnam về chủ nghĩa hiện thực đã ủy nhiệm cho luật phân phối: luật phân phối của logic là quan yếu cho sự hiểu biết của những người theo chủ nghĩa hiện thực là những mệnh đề đúng như thế nào trong toàn cầu, cũng cùng
một cách anh ta lập luận về nguyên tắc chỉ mang hai trị giá. Trong cách này, nghi vấn Mang phải logic mang tính thực nghiệm mang thể thấy là sẽ dẫn tới một cách tự nhiên những tranh cãi cơ bản trong siêu hình học (metaphysics) về chủ nghĩa hiện thực và chủ nghĩa phi hiện thực.

Liên kết ngoài[sửa|sửa mã nguồn]

Source: https://bloghong.com
Category: Là Gì