Nghiệp vụ thị trường mở là gì? Cơ chế hoạt động của thị trường mở

Nghiệp vụ thị trường mở là gì?

Căn cứ Khoản 1, Điều 3, Thông tư 42/2015/TT-NHNN thì nghiệp vụ thị trường mở (tên tiếng Anh: Open Market Operations, viết tắt: OMO) là việc Nhà băng Quốc gia thực hiện tậu, bán hồ sơ với giá với những thành viên. Tại Việt Nam, thị trường mở được điều hành bởi ban Điều hành nghiệp vụ thị trường mở trực thuộc Nhà băng Quốc gia. Ban điều hành nghiệp vụ thị trường mở với nhiệm vụ và quyền hạn sau:

  • Điều hành nghiệp vụ thị trường mở
  • Quyết định định hướng Điều hành nghiệp vụ thị trường mở trong từng thời kỳ
  • Xử lý những vấn đề phát sinh trong quá trình Điều hành nghiệp vụ thị trường mở.

Thị trường mở ở việt nam ra đời năm nào?

Tại Việt Nam, nghiệp vụ thị trường xuất hiện từ lâu nhưng chính thức được triển khai theo Quyết định số 340/1999/QĐNHNN14 ngày 30/9/1999 về việc phê duyệt đề án triển khai nghiệp vụ thị trường mở của Thống đốc Nhà băng Quốc gia. Mục tiêu ban sơ đặt ra thông qua hoạt động của nghiệp vụ thị trường mở là Nhà băng Trung ương với thể chủ động điều tiết vốn khả dụng của những tổ chức tín dụng và kiểm soát lãi suất thông qua việc tậu hoặc bán những chứng từ với giá ngắn hạn, nhằm thực hiện những mục tiêu của chính sách tiền tệ trong từng thời kỳ.

Việc mua bán giấy tờ có giá diễn ra rất sôi động

Việc tậu bán hồ sơ với giá diễn ra rất sôi động

Đặc điểm của nghiệp vụ thị trường mở

Nghiệp vụ thị trường mở của Quốc gia thường chỉ với 2 loại, bao gồm:

– Sắm bán hồ sơ với giá dài hạn

– Sắm bán hồ sơ với giá ngắn lại

Nghiệp vụ thị trường mở tại Mỹ thường được thực hiện với trái phiếu chính phủ dài hạn. Còn ở Việt Nam, nghiệp vụ thị trưởng mở được thực hiện bằng hình thức tậu, bán ngắn hạn những loại hồ sơ với giá thông qua hình thức đấu thầu.

Theo đó, những loại hồ sơ với giá được sử dụng trong những giao tế nghiệp vụ thị trường mở phải đáp ứng được những điều kiện sau:

  • Mang thể chuyển nhượng và nằm trong danh Mục những loại hồ sơ với giá được giao tế qua nghiệp vụ thị trường mở
  • Thuộc quyền sở hữu hợp pháp của thành viên
  • Được phát hành bằng đồng Việt Nam
  • Lưu ký trực tiếp tại Nhà băng Quốc gia hoặc lưu ký tại tài Khoản khách hàng của Nhà băng Quốc gia tại Trung tâm lưu ký chứng khoán Việt Nam trước lúc đăng ký bán hồ sơ với giá cho Nhà băng Quốc gia
  • Thời hạn còn lại của hồ sơ với giá trong giao tế tậu, bán với kỳ hạn phải to hơn thời hạn giao tế tậu, bán với kỳ hạn theo thông tin của Nhà băng Quốc gia; Hồ sơ với giá chỉ được đăng ký bán trước ngày đăng ký cuối cùng tính sổ lãi và gốc hồ sơ với giá đáo hạn.

Theo đó, những loại hồ sơ với giá được phép tậu bán trong nghiệp vụ thị trường mở bao gồm:

– Tín phiếu Nhà băng Quốc gia.

– Trái phiếu Chính phủ, bao gồm:

  • Tín phiếu Ngân khố
  • Trái phiếu Ngân khố
  • Trái phiếu công trình Trung ương
  • Công trái xây dựng Tổ quốc
  • Trái phiếu Chính phủ do Nhà băng Phát triển Việt Nam được Thủ tướng Chính phủ chỉ định phát hành.

– Trái phiếu được Chính phủ bảo lãnh, bao gồm: Trái phiếu do Nhà băng Phát triển Việt Nam và Nhà băng Chính sách xã hội phát hành được Chính phủ bảo lãnh tính sổ 100% giá trị gốc, lãi lúc tới hạn.

– Trái phiếu Chính quyền địa phương do Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội và Ủy ban nhân dân thành phố Hồ Chí Minh phát hành.

– Riêng đối với giao tế tậu với kỳ hạn. Nhà băng Quốc gia chỉ giao tế đối với:

  • Công trái xây dựng Tổ quốc
  • Trái phiếu do Nhà băng Phát triển Việt Nam và Nhà băng Chính sách xã hội phát hành được Chính phủ bảo lãnh tính sổ 100% giá trị gốc, lãi lúc tới hạn
  • Trái phiếu Chính quyền địa phương do Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội và Ủy ban nhân dân thành phố Hồ Chí Minh phát hành.

Những chủ thể tham gia thị trường mở

Những chủ thể tham gia thị trường mở bao gồm:

– Nhà băng Quốc gia: là tổ chức xây dựng và vận hành hoạt động của thị trường mở theo chính sách tiền tệ. Đây là tổ chức đưa ra quyết định trong việc sử dụng những loại nghiệp vụ thị trường mở và tần sử sử dụng nó.

Nhà băng Quốc gia sẽ tham gia thị trường mở bằng việc tậu bán những hồ sơ với giá như tín phiếu nhà băng Quốc gia, trái phiếu chính phủ… để tác động tới việc dự trữ của hệ thống nhà băng song song tác động tới lãi suất thị trường theo mục tiêu

Đây cũng là tổ chức được quyền can thiệp thị trưởng lúc cần bằng cách thực hiện chức năng người cho vay cuối cùng để kiểm soát tiền tệ, đảm bảo đủ phương tiện tính sổ cho tổ chức tín dụng, đảm bảo nhu cầu tín dụng của nền kinh tế.

Chính vì vậy mà nhà băng Quốc gia tham gia vào thị trường mở để quản lý và điều tiết thị trường giúp chính sách tiền tệ thực hiện theo những mục tiêu xác định của nó.

– Những thành viên bao gồm: Những tổ chức tín dụng, chi nhánh nhà băng nước ngoài được thành lập, hoạt động theo Luật những tổ chức tín dụng (trừ tổ chức tài chính vi mô, quỹ tín dụng nhân dân) và được Nhà băng Quốc gia xác nhận là thành viên nghiệp vụ thị trường mở.

Điều kiện đối với thành viên nghiệp vụ thị trường mở:

  • Mang tài Khoản tính sổ bằng đồng Việt Nam tại Nhà băng Quốc gia.
  • Được Nhà băng Quốc gia cấp mã nhà băng.

(Điều 5, Thông tư 42/2015/TT-NHNN)

Các thành viên tham gia thị trường mở

Những thành viên tham gia thị trường mở

Cơ chế hoạt động của thị trường mở

Phương thức tậu bán hồ sơ với giá

– Phương thức tậu hoặc bán hồ sơ với giá bao gồm:

  • Sắm với kỳ hạn: là việc Nhà băng Quốc gia tậu hồ sơ với giá và nhận quyền sở hữu hồ sơ với giá từ thành viên, song song thành viên cam kết sẽ tậu lại hồ sơ với giá đó sau một thời kì nhất định.
  • Bán với kỳ hạn: là việc Nhà băng Quốc gia bán hồ sơ với giá và chuyển quyền sở hữu hồ sơ với giá cho thành viên, song song cam kết sẽ tậu lại hồ sơ với giá đó sau một thời kì nhất định.
  • Sắm hẳn: là việc Nhà băng Quốc gia tậu hồ sơ với giá và nhận quyền sở hữu hồ sơ với giá từ thành viên, ko tất nhiên cam kết bán lại hồ sơ với giá.
  • Bán hẳn: là việc Nhà băng Quốc gia bán hồ sơ với giá và chuyển quyền sở hữu hồ sơ với giá cho thành viên, ko tất nhiên cam kết tậu lại hồ sơ với giá.

Phương thức đấu thầu hồ sơ với giá

Nghiệp vụ thị trường mở được thực hiện thông qua phương thức đấu thầu khối lượng hoặc đấu thầu lãi suất. Trong đó:

Đấu thầu khối lượng

Là việc xét thầu trên cơ sở khối lượng hồ sơ với giá dự thầu của những thành viên, khối lượng hồ sơ với giá cần tậu hoặc bán của Nhà băng Quốc gia và lãi suất do Nhà băng Quốc gia thông tin.Theo đó:

– Nhà băng Quốc gia sẽ:

Thông tin cho những thành viên mức lãi suất tậu hoặc bán hồ sơ với giáThông báo hoặc ko thông tin khối lượng hồ sơ với giá cần tậu hoặc bán của Nhà băng Quốc gia trong thông tin đấu thầu của từng phiên giao tế nghiệp vụ thị trường mở

– Thành viên đăng ký dự thầu khối lượng những loại hồ sơ với giá cần tậu hoặc bán theo mức lãi suất Nhà băng Quốc gia thông tin

Mang 3 trường hợp xảy ra:

Trường hợp 1: Tổng khối lượng dự thầu của những thành viên bằng hoặc thấp hơn khối lượng hồ sơ với giá cần tậu hoặc bán của Nhà băng Quốc gia thì:

Khối lượng trúng thầu bằng tổng khối lượng dự thầu của những thành viên và khối lượng trúng thầu của từng thành viên là khối lượng dự thầu của thành viên đó

Trường hợp 2: Tổng khối lượng dự thầu của những thành viên vượt quá khối lượng hồ sơ với giá cần tậu hoặc bán của Nhà băng Quốc gia thì:

Khối lượng trúng thầu của từng thành viên được phân bổ theo tỷ lệ thuận với khối lượng dự thầu của từng thành viên và tương ứng với khối lượng hồ sơ với giá tính theo mệnh giá được làm tròn xuống theo bội số của mệnh giá hồ sơ với giá.

Khối lượng trúng thầu bằng tổng khối lượng trúng thầu của những thành viên và ko vượt khối lượng hồ sơ với giá cần tậu hoặc bán của Nhà băng Quốc gia.

Trường hợp 3: Tại đơn dự thầu của thành viên trúng thầu đăng ký nhiều loại hồ sơ với giá cần tậu hoặc bán:

– Nếu ko bao gồm những loại hồ sơ với giá mà Nhà băng Quốc gia quy định tỷ lệ giao tế tại mỗi phiên giao tế nghiệp vụ thị trường mở, Nhà băng Quốc gia xét thầu xác định trật tự ưu tiên từng loại hồ sơ với giá như sau:

  • Thời hạn còn lại của những hồ sơ với giá ngắn hơn
  • Hồ sơ với giá đăng ký bán hoặc tậu với khối lượng to hơn

– Nếu bao gồm những loại hồ sơ với giá với quy định tỷ lệ giao tế và những loại hồ sơ với giá ko quy định tỷ lệ giao tế, Nhà băng Quốc gia xét thầu theo nguyên tắc tỷ lệ những loại hồ sơ với giá trúng thầu tương ứng với tỷ lệ giao tế của những hồ sơ với giá đăng ký tại đơn dự thầu theo quy định của Nhà băng Quốc gia.

Việc xác định trật tự ưu tiên xét thầu trong số hồ sơ với giá ko quy định tỷ lệ giao tế và hồ sơ với giá với quy định trên.

Lưu ý:

– Căn cứ Mục tiêu Điều hành chính sách tiền tệ trong từng thời kỳ, Nhà băng Quốc gia lựa tìm phương thức đấu thầu yêu thích.

– Tại mỗi phiên đấu thầu, Nhà băng Quốc gia chỉ ứng dụng một trong 2 phương thức đấu thầu trên.

Phương thức đấu thầu giấy tờ có giá

Phương thức đấu thầu hồ sơ với giá

Vai trò của nghiệp vụ thị trường mở là gì?

– Nghiệp vụ thị trường mở với vai trò quan yếu trong việc phát triển thị trường tiền tệ tại Việt Nam. Sau lúc những quy định của pháp luật về nghiệp vụ thị trường mở chính thức với hiệu lực, thị trường tậu bán những loại hồ sơ với giá trở thành sôi động hơn với sự tham gia những nhà băng Quốc gia và những tổ chức tín dụng, chi nhánh nhà băng nước ngoài.

– Thị trường mở cũng tạo điều kiện cho những tổ chức tín dụng sử dụng nguồn nhàn rỗi hiệu quả hơn song song giúp những tổ chức tín dụng nhiều những nghiệp vụ kinh doanh của mình. Nhờ đó mà những tổ chức tín dụng ko chỉ thuần tuý thực hiện những nghiệp vụ kinh doanh truyền thống như cho vay, thẻ, bảo lãnh… mà còn sử dụng vốn để tậu bán những hồ sơ với giá.

– Thực hiện nghiệp vụ thị trường mở giúp nhà băng Quốc gia chủ động điều hành chính sách tiền tệ thông qua việc điều tiết cung cầu về vốn ngắn hạn cho những tổ chức tín dụng.

– Thực hiện nghiệp vụ thị trường mở còn giúp nhà băng Quốc gia phát tín hiệu ra ngoài thị trường về điều hành chính sách tiền tệ trong tương lai song song đưa ra định hướng về lãi suất thị trường để hạn chế những biến động của lãi suất.

– Thông qua hoạt động của nghiệp vụ thị trường mở, nhà băng Quốc gia với thể là chủ động điều tiết vốn khả dụng của những tổ chức tín dụng và kiểm soát lãi suất thông qua việc tậu hoặc bán những chứng từ với giá ngắn hạn, nhằm thực hiện những mục tiêu của chính sách tiền tệ trong từng thời kỳ.

– Hiện nay, thị trường tiền tệ của Việt Nam đang ở thời đoạn đầu, vì vậy, cần sử dụng những dụng cụ của chính sách tiền tệ như chính sách lãi suất, dự trữ cần, tỷ giá, tái cấp vốn để bổ trợ lẫn nhau. Trước mắt, dụng cụ nghiệp vụ thị trường mở sẽ tương trợ những dụng cụ này, sau này với thể sẽ thay thế dần dụng cụ tái cấp vốn vào thời kỳ thích hợp.

Quy trình nghiệp vụ thị trường mở

Bước 1: Tổ chức tín dụng, chi nhánh nhà băng nước ngoài gửi trực tiếp hoặc qua đường bưu điện Giấy yêu cầu tham gia nghiệp vụ thị trường mở tới Nhà băng Quốc gia để được xem xét cấp Giấy xác nhận thành viên nghiệp vụ thị trường mở.

Trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận được Giấy yêu cầu tham gia nghiệp vụ thị trường mở của tổ chức tín dụng, chi nhánh nhà băng nước ngoài, Nhà băng Quốc gia thực hiện việc cấp Giấy xác nhận thành viên nghiệp vụ thị trường mở nếu đủ điều kiện tham gia hoặc với văn bản trả lời cho tổ chức tín dụng, chi nhánh nhà băng nước ngoài nếu ko đủ điều kiện tham gia,

Bước 2: Nhà băng Quốc gia thông tin thông tin đấu thầu hồ sơ với giá hoặc thông tin bán hồ sơ với giá trên mạng. Theo quy định thì trước mỗi phiên đấu thầu nghiệp vụ thị trường mở, Nhà băng Quốc gia thông tin tậu hoặc bán hồ sơ với giá cho những thành viên theo nội dung cơ bản sau:

  • Ngày đấu thầu.
  • Phương thức đấu thầu.
  • Phương thức xét thầu.
  • Phương thức tậu, bán.
  • Khối lượng hồ sơ với giá cần tậu hoặc bán tính theo giá tính sổ hoặc tính theo mệnh giá (trừ trường hợp ko thông tin trước khối lượng hồ sơ với giá cần tậu hoặc bán của Nhà băng Quốc gia).
  • Những loại hồ sơ với giá cần tậu hoặc bán.
  • Tỷ lệ giao tế của những loại hồ sơ với giá (trường hợp Nhà băng Quốc gia tậu).
  • Kỳ hạn của hồ sơ với giá.
  • Ngày phát hành của hồ sơ với giá (trường hợp Nhà băng Quốc gia bán).
  • Phương thức tính sổ lãi của hồ sơ với giá (trường hợp Nhà băng Quốc gia bán).
  • Ngày tới hạn tính sổ của hồ sơ với giá (trường hợp Nhà băng Quốc gia bán).
  • Thời hạn còn lại của hồ sơ với giá (trường hợp Nhà băng Quốc gia bán).
  • Thời hạn tậu, bán (số ngày).
  • Lãi suất Nhà băng Quốc gia ứng dụng lúc tậu hoặc bán (trường hợp đấu thầu khối lượng).
  • Lãi suất phát hành trên thị trường sơ cấp của hồ sơ với giá (trường hợp Nhà băng Quốc gia bán).
  • Thời kì nhận đơn dự thầu của thành viên.
  • Thời kì đóng thầu.

Thành viên sẽ xác thực thông tin để đảm bảo đã nắm được những thông tin quan yếu về đợt đấu thầu. Nhà băng Quốc gia và thành viên ký, giao, nhận Hợp đồng khung tậu/bán hồ sơ với giá

Bước 3: Căn cứ thông tin tậu, bán hồ sơ với giá của Nhà băng Quốc gia, những thành viên nộp đơn dự thầu đăng ký tậu hoặc bán hồ sơ với giá qua mạng máy vi tính kết nối với Nhà băng Quốc gia, gồm những nội dung cơ bản sau:

  • Những loại hồ sơ với giá cần tậu hoặc bán
  • Kỳ hạn của hồ sơ với giá
  • Khối lượng hồ sơ với giá cần tậu hoặc bán tính theo giá tính sổ hoặc tính theo mệnh giá
  • Những mức lãi suất dự thầu của từng loại hồ sơ với giá cần tậu hoặc bán (trường hợp đấu thầu lãi suất)
  • Ngày phát hành của hồ sơ với giá (trường hợp thành viên bán)
  • Phương thức tính sổ lãi của hồ sơ với giá (trường hợp thành viên bán)
  • Ngày tới hạn tính sổ của hồ sơ với giá (trường hợp thành viên bán)
  • Thời hạn còn lại của hồ sơ với giá (trường hợp thành viên bán)
  • Phương thức tậu hoặc bán
  • Thời hạn tậu, bán (số ngày)
  • Lãi suất phát hành trên thị trường sơ cấp của hồ sơ với giá (trường hợp thành viên bán).

Bước 4: Nhà băng Quốc gia tổ chức xét thầu

Bước 5: Nhà băng Quốc gia thông tin kết quả đấu thầu

Bước 6: Nhà băng Quốc gia và thành viên ký, giao, nhận Hợp đồng cụ thể tậu/bán với kỳ hạn hồ sơ với giá

Bước 7: Bên bán sẽ chuyển giao quyền sở hữu hồ sơ với giá cho bên tậu. Bên tậu với trách nhiệm tính sổ giá trị hợp đồng tậu cho bên bán. Bên tậu và bên bán sẽ thực hiện việc chuyển giao và tính sổ ngay trong ngày tính sổ.

Bước 8: Xử lý trường hợp những thành viên ko tính sổ hoặc ko thực hiện theo đúng hợp đồng và xử lý những vấn đề liên quan khác (nếu với).

Thực trạng nghiệp vụ thị trường mở tại Việt Nam hiện nay

Năm 2020, Nhà băng Quốc gia Việt Nam tiếp tục điều hành hoạt động của thị trường mở chủ động linh hoạt, phát hành hồ sơ với giá, tăng quỹ dự trữ ngoại hối quốc ra, kiểm soát lạm phát hiệu quả. Song song Nhà băng Quốc gia cũng tậu vào hồ sơ với giá gồm tín phiếu nhà băng Quốc gia và trái phiếu Chính phủ để đáp ứng nhu cầu thanh khoản và ổn định lãi suất thị trường tiền tệ.

Theo đó, Nhà băng Quốc gia đã liên tục chào thầu 1.000 tỷ đồng/phiên trên kênh cầm cố với kỳ hạn 7 ngày, lãi suất đều ở mức 2,5%/năm nhằm mục tiêu phát tín hiệu sẵn sàng tương trợ thanh khoản.

Thông tin từ Nhà băng Quốc gia cho biết, cơ quan này đang lấy ý kiến của những đơn vị, tổ chức, cá nhân đối với Dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 42/2015/TT-NHNN quy định về nghiệp vụ thị trường mở. Theo đó, dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung khoản 3 Điều 14 về phương thức đấu thầu như sau: “Đối với phát hành tín phiếu Nhà băng Quốc gia qua nghiệp vụ thị trường mở, Nhà băng Quốc gia thực hiện theo phương thức đấu thầu lãi suất; trong trường hợp cấp thiết, căn cứ mục tiêu điều hành chính sách tiền tệ trong từng thời kỳ và diễn biến thị trường tiền tệ, Nhà băng Quốc gia xem xét phát hành tín phiếu Nhà băng Quốc gia theo phương thức đấu thầu khối lượng”. Xem khía cạnh tại đây.

Thực trạng nghiệp vụ thị trường mở tại Việt Nam

Thực trạng nghiệp vụ thị trường mở tại Việt Nam

Theo thông tin từ Tổ chức Chứng khoán Bảo Việt tới ngày 28/5/2021 cho biết: “Nhà băng Quốc gia (NHNN) ko phát hành lượng OMO hay tín phiếu nào mới trong tuần vừa qua, song song, cũng ko với lượng OMO và tín phiếu nào được đáo hạn. Theo đó, lượng OMO và tín phiếu đang lưu hành tiếp tục được duy trì ở mức 0. Như vậy, lượng lưu hành kênh tín phiếu vẫn ở mức 0 trong sắp 1 năm trở lại đây, kể từ sau lượng đáo hạn 2000 tỷ đồng trong nửa đầu tháng 6/2020. Trái lại, trên kênh OMO, NHNN cũng chưa với hoạt động gì kể từ cuối tháng 2 tới nay”.

Như vậy, nhờ với nghiệp vụ thị trường mở mà nhà băng Quốc gia với thể chủ động kiểm soát lãi suất bằng việc tậu, bán hồ sơ với giá. Những quy định về nghiệp vụ thị trường mở sẽ được cập nhật liên tục để mang tới cho độc giả những thông tin mới nhất.

Leave a Reply