Phân tích khái niệm, đặc điểm và vai trò của tài chính công

Tài chính luôn tồn tại, vận động và phát triển gắn ngay lập tức với sự phát triển của xã hội. Trong nền kinh tế xuất hiện những quỹ tiền tệ để đáp ứng nhu cầu hoạt động của những chủ thể. Và quốc gia cũng vậy, để thực hiện nhiệm vụ ngày một quan yếu và rộng rãi, quốc gia cũng mang quỹ tiền tệ riêng. Và khái niệm tài chính công ra đời cùng với sự ra đời của quỹ tiền tệ của Quốc gia

1. Tài chính công là gì?

Tài chính được hiểu là: mang biểu hiện bên ngoài là những hiện tượng thu, chi bằng tiền; mang nội dung vật chất là những nguồn tài chính, những quỹ tiền tệ; mang nội dung kinh tế bên trong là những quan hệ kinh tế quan hệ phân phối dưới hình thức giá trị hay quan hệ tài chính, phát sinh trong quá trình phân phối những nguồn tài chính nhằm tạo lập hoặc sử dụng những quỹ tiền tệ .

Về thuật ngữ “Công” hay “công cùng” thì trên phạm vi cả quốc gia, “Công” cần được hiểu là : Toàn quốc , toàn xã hội , cả cùng đồng, loại trừ “Công” trong phạm vi hẹp của một nhóm người, một tập thể, một tổ chức.

Trong hoạt động đời sống, hoạt động tài chính thể hiện dưới những hiện tượng thu, chi bằng tiền gắn ngay lập tức với việc tạo lập hoặc sử dụng những quỹ tiền tệ nhất định. Trong phạm vi toàn bộ nền kinh tế, gắn ngay lập tức với sự hoạt động của những chủ thể trong những lĩnh vực kinh tế- xã hội khách nhau mang những quỹ tiền tệ khác nhau như quỹ tiền tệ của những hộ gia đình, quỹ tiền tệ của những doanh nghiệp, quỹ tiền tệ của những tổ chức bảo hiểm, tín dụng, những quỹ công. Quỹ công là một phòng ban của quỹ tiền tệ trong nền kinh tế và mang mối quan hệ vơi những quan hệ khác. Những quỹ công được tạo lập gắn ngay lập tức với quyền lực kinh tế và chính trị của Quốc gia, thực hiện những chức năng kinh tế- xã hội của Quốc gia. Từ đó những quỹ công là tổng số những nguồn lực tài chính đã được tạp trung vào trong tay Quốc gia và được Quốc gia sử dụng trong việc thực hiện những nhiệm vụ xã hội của mình. Quá trình hình thành và sử dụng những quỹ công chính là quá trình Quốc gia tham gia phân phối những nguồn tài chính tông quá những hoạt động thu, chi bằng tiền tài tài chính công.

Từ đó, mang thể hiểu ” Tài chính công là tổng thể những hoạt động thu, chi bằng tiền do Quốc gia tiến hành, tài chính công thể hiện những quan hệ kinh tế phát sinh trong quá trình tạo lập, sử dụng, quản lý những quỹ công nhằm phục vụ thực hiện những chức năng của Quốc gia và đáp ứng những nhu cầu, thuận tiện chung của toàn xã hội “.

2. Tài chính công tiếng Anh là gì?

Tài chính công tiếng Anh là “Public Finance”.

3. Đặc điểm của Tài chính công

Từ khái niệm Tài chính công ở trên, mang thể thấy những đặc trưng của Tài chính công như sau:

– Tài chính công thuộc sở hữu công cùng, sở hữu toàn dân mà Quốc gia là đại diện, thường gọi là sở hữu quốc gia. Quá trình tạo lập cũng như sử dụng quỹ tài chính công do quốc gia quyết định và thực hiện theo những quy định mà pháp luật quy định.

Những nguồn tài chính, những quỹ tiền tệ trong Tài chính công được sở dụng vì thuận tiện chung của toàn xã hội, của toàn quốc, của cả cùng đồng, vì mục tiêu kinh tế vĩ mô, ko vì mục tiêu lợi nhuận. Trong hoạt động tài chính công thì gồm những quan hệ giữa quốc gia với những chủ thể khác nhau trong nền kinh tế lúc đó, thuận tiện chung được đặt lên hàng đầu và chi phối những quan hệ khác.

– Về chủ thể trong tài chính công, những hoạt động thu, chi bằng tiền trong Tài chính công do Quốc gia hoặc những cơ quan , tổ chức của Quốc gia được Quốc gia giao nhiệm vụ thực hiện những hoạt động thu, chi đó.

Xem thêm: Chức năng phân bổ nguồn lực của tài chính công là gì? Đặc điểm và vai trò

Tài chính công mang phạm vi hoạt động rộng trên hồ hết tất cả những lĩnh vực kinh tế, xã hội, y tế, giáo dục, an ninh, quốc phòng văn hóa,…

– Thu nhập của tài chính công được lấy từ nhiều nguồn khác nhau, trong những lĩnh vực hoạt động khác nhau, gia công, kinh doanh, lưu thông, ở trong nước, ngoài nước,… Và thu nhập của tài chính công được lấy về bằng nhiều hình thức cũng như những phương pháp khác nhau.

4. Vai trò của tài chính công

Tài chính công là dụng cụ đảm bảo nguồn lực tài chính cho việc tồn tại và hoạt động mang hiệu quả của quốc gia. Tài chính công huy động những nguồn lực từ mọi lĩnh vực, mọi thành phần kinh tế, địa vị xã hội để hình thành nên nguồn tài chính cho toàn quốc gia.

Sau lúc đã huy động được nguồn tài chính, thì tài chính công đóng vai trò phân phối nguồn đó cho từng những chủ thể, đảm bảo sự hoạt đông của toàn bộ máy quốc gia và thực hiện những chức năng của quốc gia. Và tài chính công thực hiện việc kiểm tra giám sát, đảm bảo cho những nguồn tài chính đã phân phối được sử dụng một cách hiệu quả, tối ưu, đúng mục tiêu.

Tài chính công mà trong đó đặc trưng là Ngân sách quốc gia đóng vai trò chỉ đạo trong nền kinh tế quốc gia. Tài chính công thực hiện thu những khoản thu những chủ thể khác trong nền kinh tế để tạo lập quỹ tiền tệ chung. Và tài chính công cũng thực hiện những hoạt động đầu tư cho những doanh nghiệp quốc gia, đầu tư vào cơ sở hạ tầng, đầu tư cho khoa học kỹ thuật, trang thiết bị,… tạo điều kiện thuận tiện cho những chủ thể trong nền kinh tế mở rộng, phát triển.

Tài chính công đóng vai trò định hướng, hướng dẫn cho hoạt động của những chủ thể trong nền kinh tế như việc hướng dẫn tiêu sử dụng, đầu tư qua những chính sách về thuế

Tài chính công xúc tiến phát triển kinh tế, tăng hiệu quả kinh doanh, định hướng đầu tư, điều chỉnh cơ cấu của nền kinh tế theo lãnh thổ, ngành nghề, lĩnh vực,.. ví dụ như việc miễn giảm thuế tại những khu vực công nghiệp, khu vực mang điều kiện khó khăn,… nhằm thu hút đầu tư vào những khu vực này.

Tài chính công can thiệp, điều tiết thu nhập xã hội bằng dụng cụ thuế, để giảm bớt thu nhập cao, nâng dần những thu nhập thấp, thực hiện những hoạt động về an sinh xã hội, viện trợ những trường hợp khó khăn như trẻ em mồ côi, người khuyết tật,…

Xem thêm: Luật ngân sách quốc gia 2015 số 83/2015/QH13 mới nhất năm 2021

5. Nội dung tài chính công

Ngân sách quốc gia giữ vai trò chủ đạo trong Tài chính công. Thu của Ngân sách quốc gia được lấy từ mọi lĩnh vực kinh tế, xã hội khác nhau, trong đó thuế là nguồn thu chủ yếu. Chi tiêu của Ngấn sách quốc gia nhằm duy trì sự tồn tại hoạt động của bộ máy quốc gia và phụ vụ thực hiện những chức năng của quốc gia.

Ngân sách quốc gia được chia thành cấp ngân sách trung ương và cấp ngân sách địa phương. Ngân sách quốc gia được sử dụng trong những lĩnh vực, mục tiêu khác nhau, nhằm phát triển kinh tế, phát triển văn hóa, giáo dục, y tế, sử dụng trong an ninh, xã hội, quốc phòng.

Tín dụng quốc gia bao gồm hoạt động đi vay và cho vay của Quốc gia. Tín dụng quốc gia được sử dụng để tương trợ ngân sách quốc gia trong những trường hợp cấp thiết. Quốc gia động viên những nguồn tài chính tạm thời của những pháp nhân, thể nhân trong xã hội nhằm đáp ứng nhu cầu về nguồn quốc gia trong việc thực hiện những nhiệm vụ phát triển kinh tế- xã hội. Quốc gia thực hiện hoạt động đi vay thông qua con đường phát hành Trái phiếu Chính phủ: phát hành Tín phiếu Ngân khố quốc gia; Trái phiếu Ngân khố quốc gia; trái phiếu công trình; trái phiếu thị thành; công trái quốc gia

Những quỹ tài chính quốc gia ngoài Ngân sách quốc gia, là những quy tiền tệ tập trung do Quốc gia thành lập, quản lý và sử dụng nhằm cung cấp nguồn lực tài chính cho việc xử lý những biến động thất thường trong quá trình phát triển kinh tế – xã hội để tương trợ cho Ngân sách quốc gia trong trường hợp khó khăn về nguồn tài chính. Nguồn tài chính được huy động để thành lập những quỹ này đó chính là từ một phần trích từ Ngân sách quốc gia và một phần huy động từ những nguồn tài chính trong xã hội (từ những tổ chức kinh tế, xã hội và những từng lớp dân cư). Những quỹ tài chính quốc gia ngoài Ngân sách quốc gia tiêu biểu như Quỹ Dữ trữ quốc gia; Quỹ Dự trữ tài chính; Quỹ Dự trữ ngoại hối do; Quỹ bảo vệ môi trường; Quỹ bảo hiểm xã hội;… Những quỹ này ko chịu sự điều chỉnh của Luật Ngân sách quốc gia mà được quản lý theo những quy định riêng.

6. Phân đặc tài chính công với tài chính của những tổ chức, cá nhân

Phân đặc tài chính công với tài chính của những tổ chức, cá nhân (tài chính tư) ở phương diện sau:

Mục tiêu của tài chính công là duy trì hoạt động của bộ máy quốc gia để đảm nhiệm hiệu quả những chức năng của Quốc gia đối với xã hội. Khác với tài chính tư mang mục tiêu lợi nhuận hoặc thỏa mãn nhu cầu cá nhân, mục tiêu của tài chính công là nhằm đảm bảo sự tồn tại vững chắc của quốc gia về phương diện chính trị, phát triển kinh tế và tăng phúc lợi xã hội cho công dân của mình

Tài chính công chủ yếu được thực hiện thông qua cơ chế quyền lực quốc gia mà ko phải cơ chế thỏa thuận. Những quyết định thu thuế hay phân bổ ngân sách đều được thực hiện dưới hình thức quyết định của cơ quan quốc gia mang thẩm quyền.

Đối với tài chính công, nguồn vốn chủ yếu mà quốc gia mang được là từ sự đóng góp ko hoàn trả của cá nhân, tổ chức trong xã hội dưới hình thức thuế và những hình thức khác và sau đó, nguồn vốn này được phân bố lại cho xã hội. Đối với tài chính tư, nguồn vốn chủ yếu mang được từ sự thu nhập và việc phân bố lại cũng hạn chế.

Xem thêm: Nguyên tắc thụ hưởng theo thuận tiện là gì? Nội dung liên quan

Hoạt động tài chính công phải tuân thủ chặt chẽ những nguyên tắc công khai sáng tỏ do liên quan tới tất cả những tổ chức, cá nhân trong xã hội, còn hoạt động tài chính tư thì việc công khai cũng được thể hiện nhưng với yêu cầu thấp hơn.

Hoạt động tài chính công phải thể hiện nguyên tắc dân chủ trong hoạt động của Quốc gia, mà ở đó, mức độ tham gia và thụ hưởng của công dân trong hoạt động tài chính quốc gia hầu như ko phụ thuộc vào khả năng đóng góp của bản thân họ , trong lúc đó nguyên tắc này rất hạn chế trong hoạt động tài chính tư.