Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh định hướng sự nghiệp đào tạo, bồi dưỡng thế hệ trẻ vừa hồng, vừa chuyên hiện nay

The he tre Viet NamThực hiện lời dặn dò của Chủ toạ Hồ Chí Minh, Đảng ta luôn coi trọng công việc giáo dục, bồi dưỡng thanh niên thành lớp người vừa “hồng”, vừa “chuyên”

– Nguồn: bloghong.com

50 năm đã trôi qua, nhưng những tư tưởng trong bản Di chúc của Chủ toạ Hồ Chí Minh về vai trò của công việc huấn luyện, bồi dưỡng thế hệ trẻ vẫn còn nguyên giá trị và mang ý nghĩa thời sự sâu sắc. Luận điểm huấn luyện, bồi dưỡng đoàn viên, thanh niên thành lớp người thừa kế xây dựng chủ nghĩa xã hội vừa “hồng”, vừa “chuyên” cho thấy một tư duy đặc sắc, mang tầm vóc của nhà tư tưởng vĩ đại Hồ Chí Minh.

Tư tưởng Hồ Chí Minh đối với sự nghiệp huấn luyện, bồi dưỡng thế hệ trẻ Việt Nam

Di chúc được Chủ toạ Hồ Chí Minh khởi thảo vào năm 1965 và qua một số lần sửa chữa, được hoàn chỉnh vào tháng 5-1969. Nghiền ngẫm, trằn trọc trong suốt bốn năm (1965 – 1969), gạn lọc tình cảm và suy nghĩ cả cuộc thế, nên dù chỉ “để lại mấy lời”, “chỉ nói tóm tắt vài việc” với vẻn vẹn hơn 1.000 chữ, nhưng lời nào trong Di chúc cũng đầy sức nặng, việc nào cũng rất hệ trọng.

Di chúc được viết vào lúc cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước đang ở thời kỳ khốc liệt nhất, nhưng với tầm nhìn rộng to, Chủ toạ Hồ Chí Minh đã sử dụng rộng rãi đặc thù tới công việc chăm lo huấn luyện, bồi dưỡng thế hệ kế tục sự nghiệp cách mệnh cho đời sau. Người dặn dò: “Đoàn viên và thanh niên ta nói chung là tốt, mọi việc đều tích cực xung phong, ko ngại khó khǎn, mang chí tiến thủ. Đảng cần phải chǎm lo giáo dục đạo đức cách mệnh cho họ, huấn luyện họ thành những người thừa kế xây dựng xã hội chủ nghĩa vừa “hồng” vừa “chuyên”. Bồi dưỡng thế hệ cách mệnh cho đời sau là một việc rất quan yếu và rất cấp thiết…”1. Những năm cuối cùng của cuộc thế, dù bộn bề việc nước, việc dân, nhưng Chủ toạ Hồ Chí Minh vẫn luôn dành cho thế hệ trẻ của giang sơn tình yêu thương, sự sử dụng rộng rãi và niềm tin sâu sắc.

Với tầm nhìn toàn diện và sâu sắc về chiến lược, sách lược cách mệnh, Chủ toạ Hồ Chí Minh nhận thấy, nếu thiếu lực lượng kế cận xứng đáng thì không những sự nghiệp cách mệnh sẽ gặp khó khăn, mà ngay cả những gì đã mang cũng khó được giữ gìn, bảo tồn. Người đã từng khẳng định: “Thanh niên là người chủ tương lai của nước nhà. Thật vậy nước nhà thịnh hay suy, yếu hay mạnh một phần to là do những thanh niên”2. Tuổi xanh là rường cột của giang sơn, mang vai trò to to với vận mệnh quốc gia, dân tộc. Do đó, sự nghiệp giáo dục, bồi dưỡng thế hệ trẻ Việt Nam là một trong những nhiệm vụ quan yếu của Đảng, đảm bảo duy trì thắng lợi của sự nghiệp cách mệnh, phát huy truyền thống trong công cuộc xây dựng và phát triển giang sơn.

Theo Chủ toạ Hồ Chí Minh, lớp người xây dựng chủ nghĩa xã hội phải vừa “hồng”, vừa “chuyên”, chính là vừa phải mang đạo đức, vừa phải mang trình độ chuyên môn. Nói cụ thể là phải mang đức và tài. Nhiệm vụ của Đảng là phải huấn luyện lớp người vừa mang lý tưởng cách mệnh, mang phẩm chất chính trị, ý thức trách nhiệm, ko ngại khó, ngại khổ phục vụ nhân dân, giang sơn; vừa mang học vấn, trình độ chuyên môn. Theo Người: “Thanh niên phải mang đức, mang tài. Mang tài mà ko mang đức ví như một anh làm kinh tế tài chính rất giỏi nhưng lại đi tới thụt két thì không những ko làm được gì tiện dụng cho xã hội, mà còn mang hại cho xã hội nữa. Nếu mang đức mà ko mang tài ví như ông Bụt ko làm hại gì, nhưng cũng ko lợi gì cho loài người”3.

Trong mối quan hệ giữa đức và tài, theo Chủ toạ Hồ Chí Minh, đạo đức là chiếc “gốc” của người cách mệnh. Người mang đạo đức cách mệnh mới gánh được nặng, đi được xa. Vì vậy, vấn đề rèn luyện, tu dưỡng đạo đức cách mệnh là một nhiệm vụ quan yếu, thường xuyên ko chỉ của từng tổ chức đảng, mỗi cán bộ, đảng viên, mà còn là yêu cầu cần đối với thế hệ trẻ cách mệnh. Mang như vậy, chúng ta mới hoàn thành được công việc cách mệnh khó khăn, đưa cách mệnh đi tới thắng lợi, song song mới mang thể đảm bảo kế thừa, phát huy những thành tựu cách mệnh.

Đạo đức cách mệnh ko phải tự nhiên mà mang. Nó do rèn luyện, giáo dục hằng ngày của mỗi người, từng tổ chức mà hình thành, phát triển. Cũng như “ngọc càng mài càng sáng, vàng càng luyện càng trong”. Để mang đạo đức cách mệnh, theo tư tưởng Hồ Chí Minh, đòi hỏi mỗi đoàn viên, thanh niên, phải thể hiện trong thực tiễn phong trào cách mệnh bằng nhận thức và những việc làm cụ thể. Xa rời thực tiễn, tự tách mình khỏi phong trào đấu tranh cách mệnh của giang sơn, dân tộc thì ko thể mang đạo đức cách mệnh.

Trong lúc khẳng định đạo đức là gốc, là nền tảng, Chủ toạ Hồ Chí Minh ko vì vậy mà xem nhẹ tài năng. Theo Người, đạo đức là trong hành động, lấy hiệu quả thực tế làm thước đo; do vậy, Người luôn đặt đạo đức ngoài tài năng, gắn đức với tài. Thiếu một trong hai yếu tố trên, người cán bộ, đảng viên ko thể lãnh đạo được nhân dân. Chính sự dốt nát là một trong những nguyên nhân cơ bản kìm hãm sự phát triển. Vì vậy, để trở thành người mang trí tuệ, mang tri thức, tức là mang tài, ngoài việc trau dồi đạo đức cách mệnh, thanh niên còn phải tích cực học tập, phối hợp thấm nhuần lý luận cách mệnh với tích cực học tập văn hóa, khoa học – kỹ thuật, sử dụng những tri thức đó để xây dựng xã hội phát triển.

Chủ toạ Hồ Chí Minh luôn trằn trọc suy nghĩ, dành tình yêu thương cho thế hệ trẻ, “vì tiện dụng mười năm thì phải trồng cây, vì tiện dụng trăm năm thì phải trồng người”. Người nhiều lần dặn dò: “Nhiệm vụ của thanh niên ko phải là hỏi nước nhà đã cho mình những gì. Mà phải tự hỏi mình đã làm gì cho nước nhà? Mình phải làm thế nào cho lợi ích nước nhà nhiều hơn? Mình đã vì tiện dụng nước nhà mà hy sinh phấn đấu chừng nào?”4. Những lời dặn dò, chỉ huấn đó đã động viên, thôi thúc, trở thành khẩu hiệu, phương châm hành động của những thế hệ thanh niên Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước trước kia và trong công cuộc xây dựng giang sơn hiện nay.

Tiếp tục huấn luyện, bồi dưỡng thế hệ trẻ vừa “hồng”, vừa “chuyên” theo Di chúc của Chủ toạ Hồ Chí Minh

Chủ toạ Hồ Chí Minh luôn nhấn mạnh phải ưu tiên phát triển giáo dục, bồi dưỡng lý tưởng cách mệnh cho thế hệ trẻ. Thực hiện lời dặn dò của Người, trong những năm qua, Đảng ta luôn coi trọng công việc giáo dục, bồi dưỡng thanh niên thành lớp người vừa “hồng”, vừa “chuyên”, kế tục trung thành sự nghiệp cách mệnh của Đảng và dân tộc. Ngày 24-3-2015, Ban Bí thư đã ra Chỉ thị số 42-CT/TW về “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với giáo dục lý tưởng cách mệnh, đạo đức, lối sống văn hóa cho thế hệ trẻ thời đoạn 2015 – 2030”. Dưới sự chỉ đạo, lãnh đạo của Đảng, công việc quản lý quốc gia về thanh, thiếu niên ngày càng được hoàn thiện. Giáo dục về chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đạo đức, lối sống cho thế hệ trẻ ko ngừng được tăng cường, đổi mới, kết logic luận với tổng kết thực tiễn. Thông qua những hoạt động giáo dục, những cuộc vận động, phong trào thi đua yêu nước đã tạo môi trường lành mạnh để thế hệ trẻ rèn luyện, trưởng thành, góp phần hình thành lý tưởng cách mệnh trong thời kỳ đổi mới. Nhìn chung, thế hệ trẻ Việt Nam hiện nay mang sự nhận thức đúng đắn với con đường phát triển của giang sơn gắn ngay tắp lự với quá trình đấu tranh giành độc lập, thống nhất nước nhà và sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội.

Thực hiện di huấn của Chủ toạ Hồ Chí Minh và thấm nhuần lý tưởng cách mệnh của Đảng là “độc lập dân tộc gắn ngay tắp lự với chủ nghĩa xã hội”, thế hệ trẻ Việt Nam ngày nay ko ngừng phấn đấu, đóng góp ko nhỏ trí năng và công sức của mình vào công cuộc xây dựng và phát triển giang sơn. Nếu trong quá khứ, lúc giang sơn phải đối mặt với mưu mô xâm lược của chủ nghĩa thực dân, đế quốc, lúc ranh giới giữa sự sống và chiếc chết phong phanh, nhiều thế hệ thanh niên đã sẵn sàng “xếp bút nghiên”, xả thân vì sự nghiệp phóng thích dân tộc, thì trong thời đoạn cách mệnh mới với xu thế hội nhập quốc tế sâu rộng hiện nay, lý tưởng cách mệnh của thanh niên Việt Nam chính là sự khẳng định vai trò, vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế bằng một thiết chế chính trị ổn định, môi trường an ninh được đảm bảo, xây dựng một nền văn hóa tiền tiến, thắm thiết bản sắc dân tộc, và đặc thù là sớm đưa giang sơn ta trở thành một nước công nghiệp theo hướng tiên tiến.

Tiếp bước cha anh, thế hệ đoàn viên, thanh niên cùng sản Hồ Chí Minh hiện nay đã và đang tích cực góp phần xây dựng giang sơn “to đẹp hơn, tử tế hơn” như lời dặn dò của Chủ toạ Hồ Chí Minh trong Di chúc. Những tấm gương, tiêu biểu tiền tiến, xung kích, đi đầu trong đấu tranh, lao động, học tập và công việc, nhất là trong sự nghiệp đổi mới và hội nhập quốc tế đã tiếp tục khẳng định vị thế và vai trò quan yếu của thế hệ trẻ.

Tuy nhiên, ngoài đó vẫn còn tồn tại nhiều bất cập trong công việc giáo dục lý tưởng cách mệnh, đạo đức, lối sống văn hóa cho thế hệ trẻ hiện nay. “Nhiều tổ chức, cá nhân chưa nhận thức đúng và hầu hết tầm quan yếu của nhiệm vụ giáo dục thế hệ trẻ, nhất là trong bối cảnh giang sơn mang nhiều thay đổi. Việc cụ thể hóa những chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Quốc gia về công việc giáo dục thế hệ trẻ chưa kịp thời và hiệu quả; nhiều mục tiêu, chỉ tiêu chưa đạt yêu cầu. Vai trò, trách nhiệm của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội trong chăm lo, giáo dục thế hệ trẻ chưa được như mong muốn, chưa đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ cách mệnh trong thời đoạn hiện nay. Một phòng ban giới trẻ sút giảm niềm tin, thiếu ý thức chấp hành pháp luật, sống thực dụng chủ nghĩa, thiếu lý tưởng, xa rời truyền thống văn hóa tốt đẹp của dân tộc. Một số ít thanh niên bị những thế lực thù địch thu hút, kích động chống sự nghiệp cách mệnh của Đảng và dân tộc ta. Tình trạng tội phạm và tệ nạn xã hội trong giới trẻ diễn biến phức tạp”5.

Chất lượng huấn luyện, bồi dưỡng hàng ngũ cán bộ, thế hệ kế cận vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu trong thời đoạn hiện nay. Mặc dù công việc huấn luyện, bồi dưỡng được tăng cường, số lượng cán bộ, công chức qua những lớp, khóa huấn luyện khá to, đủ để đảm bảo luôn mang lớp thế hệ kế cận, nhưng nhìn chung, chất lượng hàng ngũ cán bộ trẻ, nhất là về tri thức quản lý quốc gia mới và kỹ năng nghiệp vụ hành chính còn thấp… Bằng cấp, chứng chỉ tăng nhanh, nhưng chất lượng chuyên môn của hàng ngũ cán bộ trẻ vẫn còn nhiều hạn chế. Thực trạng này nếu ko được giải quyết kịp thời thì sẽ tác động tiêu cực tới chất lượng thế hệ kế cận trong thời kì tới.

Thực trạng trên càng minh chứng, lời di huấn của Chủ toạ Hồ Chí Minh, dù đã trải qua 50 năm, vẫn còn nguyên tính thời sự và cấp thiết. Tư tưởng của Người cho thấy cần phải thực hiện tốt chiến lược “trồng người” và bồi dưỡng thế hệ trẻ đáp ứng yêu cầu xây dựng xã hội xã hội chủ nghĩa trong bối cảnh mới, đảm bảo xây dựng hàng ngũ cán bộ kế cận đủ đức, đủ tài, hoàn thành tốt nhiệm vụ mà Tổ quốc và nhân dân uỷ thác. Muốn vậy, thời kì tới, cần tập trung thực hiện một số nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu sau:

Thứ nhất, xây dựng một hệ tiêu chí khía cạnh, cụ thể để mang thể kiểm tra đúng thực trạng công việc thanh niên. Những tiêu chí cần được kiểm tra trong tính hệ thống, phải thật sự khách quan, từ khâu đầu tư đầu vào, tăng chất lượng công việc giáo dục, bồi dưỡng tới khâu đầu ra là đạo đức cách mệnh, trình độ chuyên môn của thế hệ trẻ.

Thứ hai, những cấp ủy đảng, những cơ quan quản lý quốc gia, tổ chức đoàn cần mang sự phối hợp đồng bộ, chặt chẽ với những chủ thể xã hội khác trong thực hiện chức năng lãnh đạo, quản lý thanh niên và công việc thanh niên.

Thứ ba, trong công việc huấn luyện, bồi dưỡng thế hệ trẻ, cần đổi mới nội dung và phương thức giáo dục, tăng nhận thức về chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; làm cho thế hệ trẻ nhận thức đẩy đủ, đúng đắn tính khoa học và tính cách mệnh, giá trị thời đại của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; đặc thù là nhận thức rõ vị trí, vai trò to to của tư tưởng Hồ Chí Minh đối với sự nghiệp cách mệnh của Đảng và dân tộc; làm cho thanh niên nhận thức rõ mưu mô “diễn biến hòa bình” của những thế lực thù địch, thời cơ chính trị, nhất là trên lĩnh vực tư tưởng, văn hóa, để kịp thời và tích cực tham gia đấu tranh chống những mưu mô đó. Track music với giáo dục, cần phải đẩy mạnh công việc tuyên truyền, trong đó mang sự vào cuộc mạnh mẽ của những cơ quan chức năng từ Trung ương tới địa phương, cũng như những cơ quan báo chí, truyền thông, đặc thù là hệ thống báo chí của tổ chức đoàn, những cơ quan ngôn luận, cơ quan lý luận và chính trị của Đảng…

Thứ tư, tiếp tục đổi mới, tăng tính hiệu quả, thiết thực của những phong trào, chương trình hành động của Đoàn Thanh niên; qua đó, phát huy ý thức sáng tạo, tiền phong, xung kích, tự nguyện của đoàn viên, thanh niên. Chủ động phát hiện, biểu dương và nhân rộng những tấm gương tiêu biểu tiền tiến trong những lĩnh vực của đời sống xã hội, từng bước làm chuyển biến nhận thức chính trị, củng cố niềm tin, tăng cường ý thức trách nhiệm của đoàn viên, thanh niên với cùng đồng và với quê hương, giang sơn. Ko kể đó, cần chủ động nắm bắt và dự đoán tình hình tư tưởng thanh niên, nhận mặt những nhận thức méo mó để uốn nắn kịp thời.

Thứ năm, Đảng, Quốc gia đẩy mạnh đầu tư cho công việc huấn luyện, bồi dưỡng cán bộ trong hàng ngũ thanh niên. Trong những năm tới, tình hình thế giới và khu vực vẫn tiếp tục diễn biến phức tạp, khó lường. Sự bùng nổ của khoa học – kỹ thuật, sự phát triển mạnh mẽ của kinh tế số, kinh tế tri thức và xu thế quốc tế hóa nguồn nhân lực vừa là thời cơ, vừa là thách thức đối với nước ta. Đây cũng là thời đoạn chuyển giao thế hệ từ lớp cán bộ sinh ra, to lên, được rèn luyện, trưởng thành trong chiến tranh, chủ yếu được huấn luyện ở trong nước và tại những nước xã hội chủ nghĩa, sang lớp cán bộ thế hệ trẻ sinh ra, to lên, trưởng thành trong hoà bình và được huấn luyện từ nhiều nguồn, nhiều nước mang thiết chế chính trị khác nhau. Xuất phát từ yêu cầu mới của thực tiễn, Đảng ta cần tập trung đầu tư mọi nguồn lực để huấn luyện, ươm mầm hàng ngũ cán bộ trẻ là những thanh niên ưu tú, cả về chuyên môn và nhận thức chính trị. Đây là nhiệm vụ cấp thiết và quan yếu trong bối cảnh nước ta đang trong thời đoạn cơ cấu “dân số vàng” với phần to là lao động trẻ.

Thứ sáu, bản thân từng đoàn viên, thanh niên và thế hệ trẻ nói chung cần tự giác, chủ động, nỗ lực phấn đấu trong học tập, lao động và trong cuộc sống; ko ngừng tu dưỡng và rèn luyện đạo đức, lối sống; tăng trình độ học vấn, chuyên môn, nghiệp vụ, khoa học – kỹ thuật. Đứng trước thời cơ và những thách thức mới, mỗi đoàn viên, thanh niên cần ý thức hầu hết về trách nhiệm của mình và chuẩn bị một hành trang tri thức, bản lĩnh sống, bản lĩnh chính trị vững vàng, để tự tín gánh vác nhiệm vụ “là rường cột nước nhà” như lời Bác bỏ dặn dò./.

TS. Phạm Ngọc HùngTheo Tập san Cùng sản điện tửKhánh Vân (st)

1. Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2000, t. 12, tr. 4982. Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, t. 5, tr. 1853. Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, t. 9, tr. 1724. Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, t. 7, tr. 4555. Chỉ thị số 42-CT/TW, ngày 24-3-2015, của Ban Bí thư, về “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công việc giáo dục lý tưởng cách mệnh, đạo đức, lối sống văn hóa cho thế hệ trẻ thời đoạn 2015-2030”

Leave a Reply