Chân lý – Wikipedia tiếng Việt

200px La V%C3%A9rit%C3%A9%2C par Jules Joseph Lefebvre Họa phẩm về thần Chân Lý

Chân lý là khái niệm để chỉ những tri thức mang nội dung thích hợp với thực tế khách quan; sự thích hợp đó đã được rà soát và chứng minh bởi thực tiễn. Nói cách khác chân lý là thực tế được nhận thức một cách đúng đắn. Tóm lại chân lý là một sự thực của loài người xoành xoạch đúng và tồn tại mãi mãi theo thời kì. Tuy nhiên tri thức của con người ở một thời lăn tay tiệm cận chân lý chứ ko phải là chân lý. Quá trình phát triển của tri thức là một quá trình tiến tới sắp chân lý hơn. Sự tồn tại của chân lý và khả năng nhận thức của con người đạt tới chân lý là những vấn đề cơ bản của nhận thức luận.

Theo Platon và Aristoteles, những ý kiến được coi là "đúng" lúc nào ý kiến đó khẳng định điều gì "mang" thì thực sự "mang", khẳng định "ko mang" thì thực sự là "ko mang". Còn ý kiến sẽ "sai" lúc mà nêu ra "mang" nhưng thực sự "ko mang" hoặc nêu "ko mang" trong lúc thực sự là "mang". Lúc ý kiến "đúng" thì nó phải thích hợp với phương cách của sự vật, hiện tượng của giới tự nhiên hay thực tế. Lúc đó ý kiến "đúng" sẽ được coi là chân lý.

Thực chất, chân lý là sự nhận thức đúng đắn hiện thực khách quan của con người. Ko mang chân lý nằm ngoài nhận thức của con người. Ko mang con người thì cũng ko mang khái niệm chân lý. Chân lý sống sót một cách độc lập với trái đất là điều ko hề lý giải hoặc chứng tỏ. Trong mọi trường hợp, nếu mang một chân lý nào đó trọn vẹn ko tương quan tới con người, thì so với tất cả chúng ta nó tuyệt đối ko sống sót. [ 1 ] Nhận thức của con người ko đứng yên mà sẽ biến hóa theo thời hạn để ngày càng tới sắp chân lý hơn. Mang những chứng minh và khẳng định được con người xem là " chân lý hiển nhiên " vì mọi người hoàn toàn mang thể kiểm nghiệm một cách thuận tiện bằng trực quan như " toàn thể thì to hơn thành phần ". " Chân lý hiển nhiên " khác với tiên đề. Tiên đề là giả thuyết cơ sở vật chất khởi đầu được xác nhận như chân lý, làm nền tảng cho trật tự suy luận logic mà tư duy dựa vào đó để đưa ra những Tóm lại mới. Tiên đề thường là những tri thức hoàn toàn mang thể nhận thức bằng trực quan và được thừa nhận thoáng rộng. Mang những môn khoa học được kiến thiết xây dựng dựa trên một mạng lưới hệ thống tiên đề mang sẵn như toán học. Tiên đề cũng sống sót ở nhiều môn khoa học thực chứng như vật lý học, hóa học, kinh tế tài chính học …
300px Blind men and elephant2 Truyện ngụ ngôn Người mù sờ voi ý niệm rằng con người thường xem kinh nghiệm tay nghề phiến diện của họ chính là chân lý

Tính "đúng" hay "sai" của những giả thuyết nào đó mang thể được kiểm chứng bằng kinh nghiệm, thực nghiệm, thí nghiệm. Con người mang thể sử dụng phép quy nạp để từ những quan sát riêng lẻ rút ra được tri thức. Tuy nhiên tri thức này chỉ chứa đựng những tính chất của đối tượng mà nhận thức đang tập trung chú ý. Đây được gọi là quá trình trừu tượng hóa vì nhận thức của con người chỉ giữ lại những đặc tính quan sát được mà nó cho là quan yếu, cơ bản nhất của đối tượng đồng thời bỏ qua những đặc tính mà nó cho là ít quan yếu hoặc ko thể quan sát được. Nhận thức sẽ sử dụng những đặc tính này để thay thế cho bản thân đối tượng. Lúc tri thức là một sự tổng quát hóa mang tính hệ thống, tức thị sự tổng quát hoá được thực hiện bằng những phương pháp được thừa nhận, thích hợp với giả thuyết đang được kiểm chứng và đã được kiểm nghiệm thực tế thì tri thức đó thể hiện tính chất phổ quát cho tới lúc con người tìm ra chứng cứ phủ nhận tri thức đó, tri thức sẽ được coi là "đúng", là "chân lý" ở thời khắc toàn bộ quá trình nhận thức này được thực hiện. Trong quá trình nhận thức, con người càng ít bị chi phối bởi những thành kiến, xúc cảm, trị giá đạo đức, những niềm tin vô căn cứ thì quá trình nhận thức càng ít bị bóp méo do đó càng đúng đắn nên càng tới sắp chân lý. Toàn cầu khách quan phức tạp hơn khả năng nhận thức của bất cứ tư nhân nào nên ko một thuyết lí nào mang thể được xem là chân lý. Trong sự lĩnh hội chân lý luôn mang một xung đột vô tận giữa trí tuệ con người vũ trụ và trí tuệ cá thể. Quá trình hòa giải vô tận được thực hiện trong khoa học, triết học, và trong đạo đức của chúng ta.[1] Càng mang nhiều thuyết lí thì tri thức của nhân loại càng tiếp cận sắp hơn với chân lý. Rabindranath Tagore cho rằng "Chân lý tuyệt đối, dòng ko thể nhận thức một cách riêng biệt bởi trí tuệ tư nhân hay mô tả bằng tiếng nói, mà chỉ mang thể nhận thức bởi sự tổng hòa tất cả mọi cá thể trong sự vô tận của chúng[1]". Thậm chí toàn bộ tri thức khoa học của con người cũng ko thể được xem là chân lý với ý nghĩa nó phản ánh một cách xác thực, trung thực toàn cầu khách quan vì tri thức khoa học chỉ là những mô phỏng con người dựng lên để mô phỏng, giảng giải toàn cầu khách quan bằng cách giản lược hóa thực tế.

Mang những ý kiến vừa ko đúng một cách hiển nhiên, vừa ko kiểm chứng bằng quan sát sự kiện được. Lúc đó cần tìm kiếm sự nhất trí của một nhóm người nào đó được chỉ định hoặc những nhà chuyên môn được cho là mang tín nhiệm, mang tri thức, kinh nghiệm. Tuy nhiên quan niệm của số đông ko thể được coi là chân lý dù cho số đông đó mang là những chuyên gia. Chính vì thế quan niệm "chân lý là điều mà hầu hết mọi người cùng nghĩ như nhau" là một khái niệm hoàn toàn ko chuẩn xác, vì thỉnh thoảng phần đông hay đám đông thì vẫn mắc sai trái. Thậm chí mang những điều mà mọi người cùng đồng ý vẫn mang thể ko phải là chân lý, mà mới chỉ tạo ra niềm tin của đám đông rằng đó là chân lý.

Chính vì con người mang lý trí và mong ước tìm kiếm chân lý, nên đã hình thành triết học và nhiều ngành khoa học khác, ngày càng tăng trưởng để loài người phát hiện, tìm hiểu và khám phá, trông thấy, chứng tỏ, tiến sắp tới chân lý. Lúc con người tìm kiếm chân lý, việc đạt tới chân lý mang tính ngẫu nhiên vì ko mang gì bảo vệ rằng tác dụng mà người ta tìm ra chính là chân lý dù họ đã theo đúng những quá trình, chiêu thức được thừa nhận .

Phân loại chân lý[sửa|sửa mã nguồn]

Chân lý hình thức[sửa|sửa mã nguồn]

Chân lý hình thức là sự tương thích giữa tư tưởng với chính tư tưởng ; hay nói cách khác là sự tương thích giữa nhận thức với chính nhận thức, mặc kệ mọi đối tượng người sử dụng và mọi độc lạ giữa đối tượng người sử dụng. Tương tự ta mang chân lý hình thức lúc tư tưởng của ta ko xích míc và ta mang sai trái đáng tiếc hình thức lúc tư tưởng của ta xích míc. Muốn mang chân lý hình thức, ta chỉ cần theo những quy tắc của logic hình thức .

Chân lý nội dung[sửa|sửa mã nguồn]

Chân lý nội dung hay còn gọi chân lý thực tế là sự tương thích giữa tư tưởng với sự vật, tức là với thực tế, với đối tượng người tiêu sử dụng. Trong lúc chân lý hình thức thường là tính cách của Kết luận. Thì chân lý nội dung, hay thực tế là tính cách của tiền đề cũng được, mà của Kết luận cũng được, hoặc của mệnh đề tự nó đúng, ko xét tới sự mạch lạc với toàn cảnh trong đó mang mệnh đề .

Những hình thức chân lý[sửa|sửa mã nguồn]

Chân lý khoa học[sửa|sửa mã nguồn]

Chân lý khoa học là hệ thống tri thức được thừa nhận rộng rãi, được xem là khoa học. Chân lý khoa học được tạo ra dựa trên niềm tin điều gì xảy ra ở một ko gian và thời kì này sẽ diễn ra ở một ko gian và thời kì khác với những đối tượng cùng loại tức thị người ta tin rằng quy luật mang tồn tại. Tri thức khoa học được tạo ra bằng những phương pháp tư duy như quy nạp, suy diễn và trừu tượng hóa. Chúng là những mô phỏng con người dựng lên để mô phỏng và giảng giải toàn cầu khách quan chứ ko phản ánh đầy đủ và xác thực toàn cầu khách quan. Khoa học tồn tại dựa trên nhận thức của con người về sự tất định. Tuy nhiên quy luật mang thật sự tồn tại ko hay chỉ là cách con người nhận thức toàn cầu là một vấn đề triết học vẫn còn đang được tranh luận. Ko thể phân biệt được tri thức khoa học và tri thức ko phải là khoa học. Người ta chỉ mang thể sử dụng những phương pháp tư duy như quy nạp, suy diễn để đưa ra một tri thức rồi kiểm chứng nó sau đó cho rằng nó là tri thức khoa học. Tri thức này sẽ được xem là "chân lý khoa học" cho tới lúc mang người tìm ra chứng cứ phủ định nó. Điều đó mang nghĩa một tri thức khoa học luôn mang thể bị phủ định nên ko thể xem là chân lý. Người ta quyết tâm đạt tới sự nhất quán trong hệ thống tri thức khoa học tức thị những tri thức tương thích với nhau về mặt logic hình thức.

Chân lý tuyệt đối[sửa|sửa mã nguồn]

Chân lý mang tính cách tương đối. Chân lý tuyệt đối là sự tổng hợp vô tận những chân lý tương đối. Ko một tri thức đơn cử nào của con người hoàn toàn mang thể xem là chân lý tuyệt đối mà chỉ là một phần rất nhỏ của chân lý tuyệt đối. [ 2 ]

Chân lý thuần lý[sửa|sửa mã nguồn]

Là chân lý ta biết được bằng lý trí, bằng trí tuệ nhờ suy diễn logic. Chân lý hay Sai trái chỉ mang lúc con người xác nhận điều gì, tức là họ suy đoán. Nếu ko suy đoán thì con người ko mang sai trái đáng tiếc mà cũng ko mang được chân lý. Chân lý thuần lý được rút ra từ giả thiết quốc tế khách quan tuân theo những quy tắc logic hình thức, những định lý toán học mà con người đã biết. Tuy nhiên một tri thức được rút ra từ trật tự suy lý mang thật sự là chân lý ko còn cần được kiểm chứng. Chỉ lúc nào nó phản ánh đúng mực trong thực tiễn thì mới được xem là chân lý .

Chân lý tối thượng trong tôn giáo[sửa|sửa mã nguồn]

Một số tôn giáo, đặc thù quan yếu là nhóm Abrahamic ( Do thái giáo, Thiên chúa giáo, Hồi giáo ) hay Phật giáo đã đưa ra khái niệm chân lý siêu hình như : chân lý tối thượng, chân lý vô thượng, chân lý toàn thể ( toàn chân ), chân lý của mọi chân lý, là muốn nói tới chân lý Thượng đế, Thần thánh và thiêng liêng, tính chất cao quý của Đấng vô thượng toàn năng, Đấng triển khai mọi phán xét thiêng liêng, toàn thể về sự sống và dòng chết .

  • Toàn chân (triết luận), Nguyễn Duy Cần, Nhà xuất bản Nam Cường, Mỹ Tho, 1936

Source: https://bloghong.com
Category: Là Gì